SINAV 3
Bölüm 1: Klasik Sorular
I. Genel Perioperatif Bakım İlkeleri
- (5 Puan) Ameliyat öncesi fizyolojik hazırlığın temel amaçlarından beş (5) tanesini yazınız.
- (5 Puan) Cerrahi asepsinin temel ilkelerinden beş (5) tanesini listeleyiniz.
- (5 Puan) Ameliyat sırasında hastalara pozisyon vermenin temel amaçlarını açıklayınız.
- (5 Puan) Ameliyat sonrası erken dönemde görülebilecek solunum sistemi komplikasyonlarından üç (3) tanesini yazınız.
- (5 Puan) Ameliyat sonrası Derin Ven Trombozu (DVT) gelişimini önlemeye yönelik hemşirelik girişimlerinden beş (5) tanesini listeleyiniz.
II. Sistemlere Özgü Cerrahi Hemşirelik Bakımı
- (5 Puan) Endoskopi işlemi sonrası hemşirelik bakımında dikkat edilmesi gereken hususlardan beş (5) tanesini öncelik sırasına göre yazınız.
- (5 Puan) Billroth II ameliyatı sonrası gelişebilen "Erken Dumping Sendromu"nu tanımlayınız ve oluşum mekanizmasını kısaca açıklayınız.
- (5 Puan) Kolostomili bir hastanın stoma rengini değerlendirirken; stomanın soluk, gri-mavi ve kahverengi-siyah renkte olmasının ne anlama geldiğini açıklayınız.
- (5 Puan) Mekanik Ventilasyonun (MV) klinik amaçlarından dört (4) tanesini yazınız.
- (5 Puan) Total larenjektomi ameliyatı sonrası hastada meydana gelen temel fizyolojik değişikliklerden üç (3) tanesini açıklayınız.
- (5 Puan) Kompartman sendromu gelişiminde rol oynayan iki (2) ana faktörü açıklayınız.
- (5 Puan) Total Kalça Protezi (TKP) ameliyatı sonrası protez çıkığını (dislokasyon) önlemek için hemşirenin hastaya öğretmesi gereken beş (5) temel kuralı listeleyiniz.
- (5 Puan) Meme kanserinin en sık metastaz yaptığı dört (4) bölgeyi yazınız.
- (5 Puan) Aksiller lenf nodu diseksiyonu sonrası lenfödem riskini azaltmak için alınması gereken önlemlerden beş (5) tanesini listeleyiniz.
III. Özel Konular: Yara İyileşmesi ve Beslenme
- (5 Puan) Yara iyileşmesinin üç (3) ana evresini sırasıyla yazınız.
- (5 Puan) Yara bakımında kullanılan beş (5) debridman yöntemini listeleyiniz.
- (5 Puan) 4-6 haftadan kısa süreli ve 4-6 haftadan daha uzun süreli enteral beslenme planlanan hastalarda hangi beslenme yollarının tercih edildiğini belirtiniz.
- (5 Puan) Parenteral beslenme yöntemlerinden olan Periferal Parenteral Beslenme (PPN) ile Santral Parenteral Beslenme (SPN) arasındaki temel farkları uygulama süresi ve solüsyon osmolaritesi açısından karşılaştırınız.
--------------------------------------------------------------------------------
Bölüm 2: Boşluk Doldurma Soruları
Aşağıdaki cümlelerdeki boşlukları en uygun kelime veya ifadelerle doldurunuz. (Her soru 2.5 puan, toplam 30 puan)
- Helicobacter pylori varlığını belirlemek için yapılan solunum testi ................................. testidir.
- Ameliyat sonrası (endoskopi gibi) ilk 1-2 saat boyunca vücut ısısındaki ani artış ................................. belirtisi olabilir.
- Midenin bir bölümünün çıkarılıp kalan kısmının jejenumla anastomoz edildiği cerrahi işleme ................................. denir.
- Akut apandisitte Mc Burney noktasında aşırı duyarlılık saptanır; Mc Burney noktası, göbek ile krista iliaka anterior superior arasındaki çizginin 1/3 dış kısmı ile ................................. iç kısmının birleştiği yerdir.
- Kolostomide anüsteki gibi ................................. kası olmadığı için birey dışkı boşaltımını kontrol edemez.
- Hastanın solunum eforunun olmadığı durumlarda bütün solukların tamamen ventilatör tarafından kontrol edildiği mekanik ventilasyon modu ................................. modudur.
- Travmaya bağlı olarak her inspiryumda plevral aralığa hava girişinin devam ettiği ancak ekspiryumda havanın geri çıkamadığı duruma ................................. denir.
- Kemik kırıldığında kan ve lenf damarlarının hasar görmesi sonucu biriken eksudaya ................................. denir.
- Ampute edilen ekstremitede hissedilen ağrıya ................................. ağrısı denir.
- Canlı dokunun anatomik ve fonksiyonel bütünlüğünün bozulmasına ................................. denir.
- GİS, orofaringeal, solunum veya genitoüriner sistemlerin açılmadığı, inflamasyon bulunmayan ameliyat yaraları ................................. yara olarak sınıflandırılır.
- PEG açıldıktan ................................. saat sonra beslenmeye başlanabilir.
--------------------------------------------------------------------------------
Cevap Anahtarı
Bölüm 1: Klasik Sorular
- Ameliyat öncesi fizyolojik hazırlığın amaçları:
- Hastanın fiziksel ve psikolojik durumunu değerlendirmek.
- Cerrahi girişimin yarattığı riski belirlemek ve en aza indirmek.
- Bilinmeyen bozukluğu/hastalığı, cerrahi ve anestezi risk faktörlerini tanılamak.
- Ameliyat öncesi genel sağlık durumunu düzeltmek.
- Potansiyel risk ve komplikasyonları öngörmek, gerekli önlemleri almak.
- Cerrahi asepsinin temel ilkeleri:
- Steril alanda sadece steril malzemeler kullanılır.
- Steril olduğundan şüphe edilen malzemeler kontamine kabul edilir.
- Steril alan üzerinde hapşırılmaz, öksürülmez ve konuşulmaz.
- Steril ve steril olmayan nesneler arasında güvenli bir alan bırakılır.
- Steril olmayan nesneler steril alanın üzerinden geçirilmez.
- Ameliyat sırasında pozisyon vermenin amaçları:
- Cerrahi alana, intravenöz yollara ve anestezi izlem cihazlarına erişim sağlamak.
- Solunum ve dolaşım fonksiyonlarını desteklemek.
- Kas-iskelet sistemini koruyarak nöromüsküler yaralanmaları önlemek.
- Cilt bütünlüğünü korumak.
- Ameliyat sonrası erken solunum komplikasyonları:
- Hava yolu obstrüksiyonu
- Atelektazi
- Aspirasyon Pnömonisi
- DVT'yi önlemeye yönelik hemşirelik girişimleri:
- Hastaya saat başı ayak-bacak egzersizleri yaptırmak.
- Hastayı mümkün olan en erken dönemde ayağa kaldırmak.
- Hastaya tam boy kompresyon çorabı giydirmek veya aralıklı pnömatik kompresyon cihazı kullanmak.
- Hekim istemine göre antikoagülan tedavi uygulamak.
- Popliteal venlere basıyı önlemek için hastanın dizlerinin altını yastıkla desteklemekten kaçınmak.
- Endoskopi sonrası hemşirelik bakımı (öncelik sırasıyla):
- Hastanın yutma ve öğürme refleksi geri gelinceye kadar ağızdan hiçbir şey verilmez.
- Öğürme refleksi dil köküne dokunularak kontrol edilir.
- Perforasyon belirtisi olabilecek ani vücut ısısı artışına karşı yaşam bulguları (özellikle ateş) yakından izlenir.
- Hasta, perforasyon ve kanama belirtileri açısından gözlemlenir.
- Refleksler döndükten sonra boğaz ağrısını hafifletmek için ılık su ile gargara yaptırılabilir.
- Erken Dumping Sendromu: Billroth II gibi mide rezeksiyonu ameliyatlarından sonra, mide içeriğinin sindirim sıvılarıyla yeterince karışmadan jejunuma hızlı ve kontrolsüz bir şekilde boşalmasıyla ortaya çıkan bir sendromdur.
- Stoma Rengi Değerlendirmesi:
- Soluk: Anemi (kansızlık) belirtisidir.
- Gri-mavi: İskemi (dolaşım bozukluğu) belirtisidir.
- Kahverengi-siyah: Nekroz (doku ölümü) belirtisidir.
- Mekanik Ventilasyonun Klinik Amaçları:
- Akut solunumsal asidoz, hipoksemi, solunum sıkıntısı ve atelektaziyi düzeltmek.
- Hastaya sedasyon ve/veya paralizi uygulanmasına izin vermek.
- Sistemik ya da miyokardiyal oksijen tüketimini ve kafa içi basıncı azaltmak.
- Göğüs duvarı stabilizasyonunu sağlamak.
- Total Larenjektomi Sonrası Fizyolojik Değişiklikler:
- Ses kaybı: Ses telleri (vokal kordlar) larenks ile birlikte tamamen çıkarıldığı için ses üretme mekanizması ortadan kalkar.
- Kalıcı trakeostomi: Üst hava yolu (ağız ve burun) ile alt hava yolu (trakea) arasındaki bağlantı kesildiği için, solunumun devamlılığını sağlamak amacıyla boyunda kalıcı bir açıklık (stoma) oluşturulur.
- Koku alma duyusunun kaybı: Hava akımı artık burundan geçerek olfaktör epitelyuma ulaşamadığı için koku molekülleri algılanamaz ve koku duyusu yitirilir.
- Kompartman Sendromu Faktörleri:
- Kompartman alanının daralması: Sıkı alçı veya bandaj gibi dışarıdan uygulanan basınç, kapalı bir fasya boşluğu olan kompartmanın iç hacmini azaltarak doku basıncını artırır.
- Kompartman içindeki doku basıncının artması: Kanama veya ödem gibi nedenlerle kompartman içindeki sıvı hacminin artması, alan daralmamasına rağmen içerideki basıncı kritik seviyelere yükseltir. Her iki mekanizma da kapiller perfüzyonu bozarak iskemiye ve nörovasküler hasara yol açar.
- TKP Sonrası Dislokasyonu Önleme Kuralları:
- Kalçayı 90 dereceden fazla bükmemek (fleksiyon yaptırmamak).
- Bacakları daima ayrık (abdüksiyonda) tutmak, gerekirse araya yastık koymak.
- Bacak bacak üstüne atmamak.
- Ameliyatlı taraf üzerine yatmamak.
- Eğilerek yerden bir şey almamak, ayakkabı veya çorap giymemek.
- Meme Kanseri Metastaz Bölgeleri:
- Akciğerler
- Karaciğer
- Kemikler
- Beyin
- Lenfödem Riskini Azaltma Önlemleri:
- Etkilenen koldan enjeksiyon, kan alma ve IV sıvı takma gibi girişimlerden kaçınmak.
- Etkilenen koldan tansiyon ölçmemek.
- Kolu kesik ve sıyrıklardan korumak (örn: dikiş dikerken yüksük kullanmak).
- Koltuk altı tüylerini jilet yerine elektrikli tıraş makinesi ile temizlemek.
- Etkilenen kolu aşırı sıcaktan (güneş yanığı, sauna) korumak.
- Yara İyileşme Evreleri:
- Hemostaz ve İnflamasyon Evresi
- Proliferasyon Evresi
- Remodelling (Matürasyon / Yeniden Şekillenme) Evresi
- Debridman Yöntemleri:
- Cerrahi Debridman
- Otolitik Debridman
- Mekanik Debridman
- Enzimatik Debridman
- Biyolojik Debridman (Larva Terapisi)
- Enteral Beslenme Yolları:
- 4-6 haftadan kısa süreli: Nazogastrik veya nazoenterik tüp tercih edilir.
- 4-6 haftadan uzun süreli: Perkütan Endoskopik Gastrostomi (PEG) veya jejenostomi tercih edilir.
- PPN ve SPN Arasındaki Farklar:
- PPN: Kısa süreli (<7 gün) beslenme için uygundur ve hipoosmolar (<900 mOsm/L) solüsyonlar kullanılır.
- SPN: Uzun süreli (>7 gün) beslenme için uygundur ve hiperosmolar (>900 mOsm/L) solüsyonlar kullanılır.
Bölüm 2: Boşluk Doldurma Soruları
- Üreaz solunum
- perforasyon
- Billroth II
- 2/3
- sfinkter
- Kontrollü MV (CMV)
- tansiyon pnömotoraks
- kırık hematomu
- fantom ekstremite
- yara
- temiz
- 4-6