Online Notepad

1. Nörolojik Durumun Değerlendirilmesi ve Temel Terimler

Nörolojik muayene; bilinç düzeyi, kranial sinirler, serebellar fonksiyonlar, motor-duyu fonksiyonları ve reflekslerin değerlendirilmesini içerir.

Bilinç Düzeyleri ve Tanımları

• Konfüzyon: Sağlıklı düşünme yeteneğinin kaybı ve karar verme mekanizmalarının azalması.
• Dezoryantasyon: Zaman, yer ve kişi algısının bozulması; hafıza ve öz algı sorunları.
• Letarji: Spontan hareketlerin sınırlanması, ancak sesli veya dokunma uyarısıyla kolayca uyanma hali.
• Stupor: Sadece tekrarlayan ağrılı uyaranlarla uyandırılabilen derin uyku hali.
• Koma: Ağrılı uyaranlara karşı hiçbir motor veya sözel yanıtın alınamaması.

Çocuklar İçin Modifiye Glasgow Koma Skalası (GKS)

GKS, nörolojik durumu nesnel olarak ölçmek için kullanılır. Toplam puan 15 üzerinden değerlendirilir:

• 15 Puan: Çok iyi.
• 8-12 Puan: Orta derece bozukluk.
• 7 ve altı: Şuurda ciddi bozukluk.

Anormal Postür Durumları

• Dekortike Duruş: Kollar bükülü ve vücuda yakın (fleksiyon/addüksiyon), bacaklar içe dönük ve ayaklar içe bükülüdür.
• Deserebre Duruş: Baş geriye doğru aşırı gerilmiş, bacaklar hiperekstansiyonda, eller içe bükülmüş ve ayaklar plantar fleksiyondadır.

--------------------------------------------------------------------------------

2. Nöral Tüp Defektleri (NTD) ve Hemşirelik Bakımı

Nöral tüp defektleri, gebeliğin 3. ve 4. haftalarında nöral tüpün kapanma bozukluğu sonucu ortaya çıkar.

Temel Defektler

• Anensefali: Beyin, kafatası ve deri kısmının büyük bölümünün yokluğu. Genellikle yaşamla bağdaşmaz.
• Ensefalosel: Beyin ve zarlarının kafatasındaki bir açıklıktan dışarı fıtıklaşması.
• Spina Bifida Occulta: Omurganın kapanma hatasıdır; ciltte kıllanma, gamze veya leke ile kendini belli eder.
• Meningosel: Vertebral kanaldaki defektten sadece meninkslerin (zarların) dışarı çıkması.
• Meningomiyelosel: En ağır türdür; fıtıklaşan kistin içinde sinir kökleri ve omurilik de bulunur. Alt ekstremitelerde paralizi ve sfinkter kontrol kaybı görülür.

Hemşirelik Girişimleri

1. Kese Bakımı: Kese, SF (serum fizyolojik) ile ıslatılmış steril gazlı bezle korunmalıdır. Kese üzerine basınç önlenmeli ve yırtılma riski takip edilmelidir.
2. Pozisyon Verme: Bebek yüzüstü veya destekli lateral (yan) pozisyonda yatırılmalıdır.
3. Takip: Baş çevresi düzenli ölçülmelidir (Hidrosefali riski). Enfeksiyon belirtileri izlenmelidir.
4. Egzersiz: Kas atrofisi ve kontraktürleri önlemek için pasif egzersizler yaptırılmalıdır.
5. Aile Eğitimi: Mesane boşaltımı, İYE korunma ve uygun besleme teknikleri öğretilmelidir.

--------------------------------------------------------------------------------

3. Hidrosefali ve Şant Bakımı

Beyin omurilik sıvısının (BOS) üretimi ve emilimi arasındaki dengenin bozulması sonucu ventriküllerde sıvı birikmesidir.

Belirti ve Bulgular

• Yenidoğan: Baş çevresinde aşırı artış, fontanelde kabarıklık, kafa derisinde damarların belirginleşmesi, "batan güneş manzarası" (gözlerin aşağı kayması), tiz sesle ağlama.
• Çocuk: Sabahları baş ağrısı ve fışkırır tarzda kusma, ataksi, pupil reaksiyonlarında eşitsizlik, çift görme.

Hemşirelik Girişimleri (Postoperatif)

• Pozisyon: Hızlı BOS drenajını ve valf üzerine basıncı önlemek için ameliyat edilmeyen taraf üzerine düz yatırılmalı, yatak başı 30 derece kaldırılmalıdır.
• Gözlem: İntrakranial basınç artışı (KİBAS) bulguları ve şant enfeksiyonu (ateş, kusma, mental bozulma) izlenmelidir.
• Beslenme: Oral alım öncesi bağırsak sesleri değerlendirilmelidir.
• Ölçüm: Her gün baş çevresi ölçülüp kaydedilmelidir.

--------------------------------------------------------------------------------

4. Epilepsi ve Konvülziyon Yönetimi

Beyin hücrelerinin ani ve aşırı elektrik deşarjı sonucu ortaya çıkan durumdur.

Nöbet Sırasında Yapılması Gereken Hemşirelik Girişimleri

1. Güvenlik: Çocuk yere yatırılmalı, çevredeki tehlikeli eşyalar uzaklaştırılmalı ve travmalardan korunmalıdır.
2. Hava Yolu: Baş yan çevrilerek hava yolu açıklığı sağlanmalı, salgılar aspire edilmelidir. Asla ağız zorla açılmaya çalışılmamalıdır.
3. Gözlem: Nöbetin başlangıç zamanı, süresi ve karakteristiği (kasılma tipi, bilinç durumu) kaydedilmelidir.
4. Oksijen: Gerekli durumlarda %100 oksijen desteği sağlanmalıdır.

İlaç Tedavisi ve Takibi

• Ketojenik Diyet: İlaç tedavisine dirençli vakalarda kullanılır. Karbonhidrat ve protein kısıtlanır, enerji kaynağı olarak yağlar kullanılır.

--------------------------------------------------------------------------------

5. Menenjit: Tanı ve Bakım

Beyin ve omurilik zarlarının (meninkslerin) enfeksiyonudur.

Klinik Bulgular

• Ense Sertliği: Menenjitin en tipik bulgusudur.
• Kernig Belirtisi: Bacak kalçadan 90 derece bükülüyken dizin tam açılamaması ve ağrı oluşması.
• Brudzinski Belirtisi: Başın pasif olarak öne eğilmesiyle bacakların istemsizce bükülmesi.

Lomber Ponksiyon (LP) ve Hemşirelik Bakımı

• İşlem Öncesi: Çocuğun yaşına uygun açlık süresi (anne sütü 4 saat, hafif yemek 6 saat) sağlanır. Vital bulgular alınır.
• İşlem Sonrası: Çocuk en az yarım saat sırtüstü yatırılmalıdır. Baş ağrısını azaltmak için bol sıvı alımı teşvik edilmelidir. Girişim yeri kanama ve enfeksiyon yönünden izlenmelidir.

Bakım İlkeleri

• İzolasyon: Etkene göre damlacık veya solunum izolasyonu uygulanır.
• Çevresel Düzenleme: Uyaranlar (ışık, ses) azaltılmalıdır.
• KİBAS Takibi: Baş çevresi ölçülmeli ve fontanel bombeliği izlenmelidir.
• Kemoprofilaksi: Temaslılara (ev halkı, okul arkadaşları) koruyucu Rifampisin tedavisi uygulanır.

--------------------------------------------------------------------------------

6. Guillain-Barre Sendromu (GBS)

Periferik sinirlerin miyelin tabakasının tahrip olduğu akut, ilerleyici bir polinöropatidir.

• Belirtiler: Ayaklardan başlayıp yukarı doğru ilerleyen (asendan) kas güçsüzlüğü, uyuşukluk ve refleks kaybı. Solunum kasları tutulursa hayati tehlike oluşur.
• Tedavi ve Bakım: Plazma Exchange (PE) ve İntravenöz İmmünglobulin (IVIg) tedavisi uygulanır. Hemşire, solunum desteği ihtiyacını yakından izlemeli ve erken dönemde rehabilitasyon desteği sağlamalıdır.

--------------------------------------------------------------------------------

7. Febril Konvülziyon (Ateşli Nöbet)

1 ay ile 5 yaş arası çocuklarda, SSS enfeksiyonu olmaksızın 38^{\circ}C üzerindeki ateşle görülen nöbetlerdir.

• Bakım Yaklaşımı: Öncelikle hava yolu açıklığı sağlanır. Ateşi düşürmek için parasetamol (10-15 mg/kg) veya ibuprofen uygulanır. Giysiler çıkartılır, ılık uygulama yapılır. Aileye ateş yönetimi konusunda eğitim verilir.