Online Notepad

Mekanik Ventilasyon (MV)

• Tanım: Solunum yetersizliklerinde, solunum işleminin yapay olarak bir cihaz (mekanik ventilatör) yardımıyla desteklenmesi veya tamamen üstlenilmesidir.
• Fizyolojik Amaçları:
  • Pulmoner gaz değişimini desteklemek.
  • Akciğer hacmini artırmak.
  • Solunum kaslarını dinlendirerek harcanan enerjiyi azaltmak.
• Klinik Amaçları:
  • Akut solunumsal asidoz, hipoksemi ve solunum sıkıntısını düzeltmek.
  • Atelektaziyi düzeltmek.
  • Sedasyon ve paraliziye izin vermek.
  • Sistemik oksijen tüketimini ve kafa içi basıncı azaltmak.
  • Göğüs duvarı stabilizasyonu sağlamak.
• Standart Kriterler:
  • Apne (solunumun olmaması).
  • Akut solunum yetersizliği (Solunum sayısı >35/dk veya <8/dk, PaO₂<60, PaCO₂>55).
  • Gerçekleşmek üzere olan solunum yetersizliği.
• Türleri:
  • Noninvaziv MV: Entübasyon veya trakeostomi olmadan, maske gibi aletlerle solunum desteği sağlanması.
  • İnvaziv MV: Aktif kardiyak iskemi, hemodinamik instabilite veya deprese mental durum varlığında hastanın entübe edilmesi.

Endotrakeal Entübasyon

• Tanım: Nazal ya da oral yoldan trakea içine tüp yerleştirilmesi işlemidir.
• Endikasyonları:
  • Hava yolu obstrüksiyonunu azaltmak.
  • Aspirasyonu önlemek.
  • Sekresyonların çıkarılmasını kolaylaştırmak.
• Gerekli Malzemeler: Laringoskop, endotrakeal tüpler, kaf enjektörü, stile, oksijen kaynağı, tespit malzemeleri, analjezikler ve sedatifler.
• Hemşirelik Rolü: Malzemeleri kontrol eder, hastanın takma dişlerini çıkarır, ilaçları uygular, tüpün doğru yerleşimini kontrol eder, kafı şişirir, oksijenlenme durumunu izler, aspirasyon ve ağız bakımı yapar.

Trakeostomi

• Tanım: Hava yolu açıklığını sürdürmek amacıyla trakeanın cerrahi bir inzisyonla dışarıya ağızlaştırılmasıdır.
• Endikasyonları:
  • Üst hava yolu obstrüksiyonunu bypass etmek.
  • Sekresyonların atılımını kolaylaştırmak.
  • Uzun süreli mekanik ventilasyona izin vermek.
  • Hastanın konforunu sağlamak.
• Bakım Amaçları:
  • Hava yolunun açık tutulması.
  • Yeterli nem ve gaz alışverişinin sağlanması.
  • Enfeksiyonun önlenmesi.
  • Optimal fiziksel rahatlığın sağlanması.

MV Temel Parametreleri

Temel İnvaziv MV Modları

• Kontrollü MV (CMV): Hastanın solunum eforu olmadığında tüm soluklar ventilatör tarafından kontrol edilir. Uzun süreli kullanımı solunum kaslarında atrofiye yol açabilir.
• Yardımlı Kontrollü MV (A/C): Solunumu hasta ya da ventilatör başlatır. Hastanın her solunumu cihaz tarafından desteklenir. Hasta-ventilatör uyumsuzluğu görülebilir.
• Senkronize Aralıklı Zorunlu MV (SIMV): Zorunlu, yardımlı ve spontan soluklar bir aradadır. Hastayı ventilatörden ayırmak (weaning) için kullanılır.
• Spontan Ventilasyon: Solunum tamamen hasta tarafından kontrol edilir. Cihaz sadece PEEP gibi destekler verir. Weaning modu olarak kullanılır.

İnvaziv MV ve Trakeostomi Hemşirelik Bakımı

• Genel Bakım:
  • Ventilatör ayarları ve alarmları her nöbet değişiminde kontrol edilir.
  • Fiziki muayene 4 saatte bir yapılır.
  • Vital bulgular, AÇT, solunum parametreleri saat başı takip edilir.
  • Hastanın solunumu (cilt rengi, solunum hızı, sesleri, SpO₂) sürekli değerlendirilir.
• Hava Yolu Yönetimi:
  • Hava yolunun nemlendirilmesi sağlanır (Humidifier ile 32-36 °C).
  • Gerektiğinde steril teknikle aspirasyon yapılır.
  • Endotrakeal/trakeostomi tüpünün yerleşimi ve güvenliği sağlanır.
  • Tüp tespit bölgesi 24 saatte bir değiştirilir.
• Trakeostomi Bakımı:
  • İç kanül temizliği: İlk 3 gün 2-3 saatte bir H₂O₂ veya NaHCO₃ ile temizlenir.
  • Yara (Stoma) bakımı: Enfeksiyon belirtileri (akıntı, kızarıklık, koku) açısından değerlendirilir. Steril gazlı bez ve antiseptik solüsyonla temizlenir.
  • Boyun bağı: Kirli olup olmadığı ve pozisyonu kontrol edilir. Boyun ile bağ arasında 1 parmak boşluk olmalıdır.
• Diğer Bakım Girişimleri:
  • Hasta 2 saatte bir pozisyon verilir, yatak başı 30-45° yükseltilir.
  • Endotrakeal kaff basıncı 20-30 cmH₂O arasında tutulur.
  • Ağrı kontrolü, hijyen (günde en az 4 kez ağız bakımı), beslenme (tercihen enteral) ve iletişim sağlanır.

Solunum Sistemi Hastalıkları ve Cerrahisi

Sinüzit

• Tanım: Mukoza membranının inflamasyonu. En sık maksiller sinüs tutulur.
• Majör Belirtiler: Yüzde ağrı/basınç, burun tıkanıklığı, burun akıntısı, koku almada azalma (hiposmi/anosmi).
• Minör Belirtiler: Baş ağrısı, ateş, ağız kokusu (halitozis), diş ağrısı, öksürük.
• Tedavi: Enfeksiyon kontrolü, sinüs drenajının sağlanması. Medikal (mukolitik, nazal irrigasyon) ve cerrahi (Endoskopik Sinüs Cerrahisi) tedavi uygulanır.

Tonsillit

• Tanım: Tonsillerin inflamasyonu. Viral veya bakteriyel (Streptokok) olabilir.
• Belirtiler: Boğaz ağrısı, ateş, yutma güçlüğü, tonsillerde kızarıklık ve beyaz plaklar.
• Cerrahi Tedavi (Tonsillektomi) Endikasyonları: Solunumu etkileyen obstrüksiyon, peritonsiller apse, sık tekrarlayan ataklar (1 yılda ≥7 veya 2 yıl boyunca yılda ≥5 atak).
• Ameliyat Sonrası Bakım: Sekresyon drenajı için prone pozisyonu, nazik aspirasyon, kanama takibi, yumuşak-sıvı diyet.

Larenks Kanseri

• Risk Faktörleri: Sigara, alkol, reflü, HPV.
• En Önemli Belirti: İki haftadan uzun süren ses kısıklığı.
• Cerrahi Tedavi:
  • Parsiyel Larenjektomi: Küçük tümörlerde uygulanır. Solunum, yutma ve konuşma işlevleri korunur.
  • Total Larenjektomi: İleri evre kanserde uygulanır. Ses oluşturma yeteneği kaybolur, kalıcı trakeostomi açılır, koku alma hissi kaybolur.
• Ameliyat Sonrası Bakım: Hava yolu açıklığı (yarı oturur pozisyon), NG tüp ile beslenme, iletişim için alternatif yöntemler (zil, yazı), ağrı kontrolü.

Septum Deviasyonu ve Nazal Fraktür

• Septum Deviasyonu: Başlıca semptomu nazal solunum obstrüksiyonudur. Tedavisi cerrahi (nazal septoplasti).
• Nazal Fraktür: Travma sonucu oluşur. Epistaksis ve ödem görülür. Serebrospinal sıvı kaçağı yönünden gözlenmelidir. Bakımda ödemi azaltmak için soğuk uygulama yapılır.

Pulmoner Emboli

• Tanım: Pulmoner arterin trombüs veya başka bir madde ile tıkanması. En sık neden bacak venlerindeki trombüslerdir (DVT).
• Belirtiler: Ani başlayan dispne, göğüs ağrısı, öksürük, hemoptizi.
• Tedavi: Hemodinamik destek, antikoagülan (heparin, warfarin), fibrinolitik tedavi, cerrahi (embolektomi).

Göğüs Travması

• Tanım: Toraksın dış etki ile anatomik ve fonksiyonel bütünlüğünün bozulması.
• Değerlendirme:
  • Birincil Değerlendirme: Hayatı tehdit eden durumları belirlemek için ABCDE (Airway, Breathing, Circulation, Disability, Expose) uygulanır.
  • İkincil Değerlendirme: Baştan ayağa muayene ve detaylı öykü alınır.
• Sık Görülen Komplikasyonlar:
  • Pnömotoraks: Plevral aralıkta hava toplanması.
    • Tipleri: Açık, Kapalı, Tansiyon.
    • Belirtiler: Ani göğüs ağrısı, solunum sıkıntısı, takipne.
    • Tedavi: Oksijen, iğne dekompresyonu, tüp torakostomi.
  • Hemotoraks: Plevral aralıkta kan birikmesi. Tedavisi tüp torakostomisidir.
  • Yelken Göğüs: İki veya daha fazla kostanın birkaç yerden kırılması sonucu göğüs duvarının serbest kalması. Paradoksal solunum (inspiryumda içeri, ekspiryumda dışarı hareket) tipiktir.
• Hemşirelik Yaklaşımı:
  • Solunum fonksiyonlarının sürdürülmesi (hava yolu açıklığı, O₂ desteği, yatak başı 30°).
  • Kardiyovasküler fonksiyonların izlenmesi.
  • Sekresyonların birikiminin önlenmesi (derin solunum, öksürük egzersizi).
  • Sıvı-elektrolit dengesinin sağlanması (volüm yüklenmesinden kaçınma).
  • Ağrı kontrolü ve psikolojik destek sağlanması.

Akciğer Kanseri ve Toraks Cerrahisi

• Akciğer Kanseri:
  • Risk Faktörleri: Tütün kullanımı, pasif içicilik, hava kirliliği, genetik.
  • Belirtiler: Öksürük, hemoptizi, dispne, kilo kaybı, halsizlik.
  • Tedavi: Cerrahi, radyoterapi, kemoterapi.
• Toraks Cerrahisi (Torakotomi):
  • Cerrahi Teknikler:
    • Pnömonektomi: Bir akciğerin tamamen çıkarılması.
    • Lobektomi: Bir veya iki lobun çıkarılması.
    • Segmentektomi/Wedge Rezeksiyon: Daha küçük akciğer dokularının çıkarılması.
  • Ameliyat Öncesi Bakım: Hasta eğitimi (cerrahi, egzersizler, ağrı), psikolojik hazırlık.
  • Ameliyat Sonrası Bakım:
    • Solunum: Akciğerin genişlemesi ve sekresyonların temizlenmesi kritiktir. Yarı oturur (semi-fowler) pozisyonu verilir, derin solunum ve öksürük egzersizleri yaptırılır.
    • Sıvı Dengesi: Volüm yüklenmesinden kaçınılmalı (pulmoner ödem riski).
    • Mobilizasyon: Erken ayağa kaldırma komplikasyonları önler.
    • Beslenme: Yüksek proteinli, kalorili diyet sağlanır.
    • Taburculuk Eğitimi: Sigaradan kaçınma, enfeksiyondan korunma, egzersizlere devam etme, doktora başvurulması gereken durumlar (inatçı öksürük, ateş, akıntı) öğretilir.