Online Notepad

HEM 417 Yoğun Bakım Hemşireliği Dersi Final Sınavı

Genel Talimatlar

• Amaç: Bu sınav, öğrencilerin Yoğun Bakım Hemşireliği dersi kapsamında edindikleri temel ve ileri düzey bilgileri, kavramları anlama, yorumlama ve uygulama becerilerini ölçmeyi amaçlamaktadır.
• Süre: 90 Dakika
• Puanlama: Her sorunun puan değeri yanında belirtilmiştir. Toplam 100 puandır.
• Yazım Kuralları: Cevaplarınızı okunaklı, açık ve akademik bir dille yazınız.

--------------------------------------------------------------------------------

BÖLÜM 1: KLASİK SORULAR (Toplam 70 Puan)

A. Tanımlama ve Açıklama Soruları (20 Puan)

Bu bölümde, temel kavramları ve süreçleri tanımlamanız ve açıklamanız beklenmektedir. Cevaplarınızı net ve kapsamlı bir şekilde ifade ediniz.

1. (10 Puan) Yoğun Bakım Hemşiresinin Hemşirelik Yönetmeliği'ne göre "Hemşirelik Bakımı" başlığı altındaki beş temel görevini yazarak her birini kısaca açıklayınız.

1. (10 Puan) Sağlık hizmeti ile ilişkili enfeksiyonları tanımlayınız ve Yoğun Bakım Ünitelerinde (YBÜ) enfeksiyon gelişimine zemin hazırlayan hazırlayıcı faktörleri dört ana başlık altında listeleyiniz.

B. Karşılaştırma Soruları (20 Puan)

Bu bölümde, iki farklı kavram veya durumu, belirtilen kriterlere göre analiz ederek karşılaştırmanız istenmektedir.

1. (10 Puan) Yoğun Bakım Ünitelerinin çalışma sistemlerinden olan "Kapalı YB sistemi" ile "Açık YB sistemi" arasındaki temel farkları; sorumlu hekim, hasta takibi ve karar mekanizmaları açısından karşılaştırarak bir tablo halinde sununuz.

1. (10 Puan) Hemodinamik izlem yöntemlerinden invaziv olmayan (non-invaziv) ve invaziv izlemi tanımlayınız. Her bir yönteme ait ikişer örnek vererek avantaj ve dezavantajlarını karşılaştırınız.

C. Süreç ve Uygulama Soruları (20 Puan)

Bu bölümde, belirli bir hemşirelik süreci veya uygulamasının adımlarını, önemini ve dikkat edilmesi gereken noktaları detaylandırmanız beklenmektedir.

1. (10 Puan) İnvaziv hemodinamik izlemde kullanılan transduser sisteminin kurulması ve doğru ölçüm alınabilmesi için yapılması gereken "Sıfırlama (Sistemin Sıfırlanması)" işleminin adımlarını sırasıyla yazınız ve bu işlemin neden kritik olduğunu açıklayınız.

1. (10 Puan) Ventilatör ilişkili pnömoniyi (VİP) önleme paketinin beş temel bileşenini listeleyiniz ve her bir bileşenin VİP'i önlemedeki stratejik önemini açıklayınız.

D. Senaryo Analizi Sorusu (10 Puan)

Aşağıdaki senaryoyu dikkatle okuyunuz ve istenenleri, kaynak metinlerdeki bilgilere dayanarak cevaplayınız.

1. (10 Puan) 3. düzey bir yoğun bakım ünitesinde takip edilen ve mekanik ventilatöre bağlı olan bir hastanın bilgisayarlı tomografi (BT) çekimi için radyoloji bölümüne transfer edilmesi planlanmaktadır. Bu hastanın hastane içi transferi sırasında karşılaşılabilecek potansiyel komplikasyonlardan (fizyolojik ve araç-gereç kaynaklı) dördünü belirtiniz. Bu komplikasyonları önlemek için bir yoğun bakım hemşiresi olarak almanız gereken dört kritik önlemi gerekçeleriyle birlikte açıklayınız.

--------------------------------------------------------------------------------

BÖLÜM 2: BOŞLUK DOLDURMA SORULARI (Toplam 30 Puan)

Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri, kaynak metinlerdeki bilgilere uygun olarak tek bir kelime veya kavram ile doldurunuz. Her boşluk 3 puan değerindedir.

1. Modern yoğun bakım kavramının gelişmesine, Kırım Harbi sırasında hastaları bir araya toplamanın hemşirelik hizmetleri açısından daha verimli olabileceği düşüncesiyle .............................. zemin hazırlamıştır.
2. Yataklı Sağlık Tesisleri Tebliği'ne göre 3. Düzey Erişkin Yoğun Bakım Ünitesi'nde günün her saatinde her ......... yatak için en az bir hemşire/sağlık memuru bulunmalıdır.
3. Yoğun Bakım Tıp Derneği'nin hasta kabul ölçütlerinden olan "Öncelikler Modeli"ne göre, yoğun bakımdan yarar görmesi beklenmeyen veya ölümünün çok yakın olduğu düşünülen hastalar .............................. derece öncelikli olarak sınıflandırılır.
4. Arteriyel kateterizasyon için radiyal arter seçildiğinde, elin kollateral dolaşımını değerlendirmek amacıyla .............................. testi yapılır.
5. Santral venöz basıncın (SVB) normal değeri .........-......... cm H2O arasındadır.
6. Pulmoner arter kateteri ile Pulmoner Kapiller Tıkalı Basıncı (PCWP) ölçülürken balon .........-......... saniyeden uzun süre şişirilmemelidir.
7. Solunum izolasyonu önlemleri kapsamında, hastanın odasına girerken enfekte partikülleri filtre edebilme özelliğine sahip .............................. tipi maske kullanılmalıdır.
8. Damar içi kateter enfeksiyonlarını önleme paketine göre, enfeksiyon riskini azaltmak için erişkin hastalarda .............................. vene santral venöz kateter takılmasından kaçınılmalıdır.
9. Kateter ilişkili üriner sistem enfeksiyonlarını önlemek amacıyla, idrar torbaları her zaman hastanın mesane seviyesinden .............................. konumlandırılmalıdır.
10. Yoğun bakımda invaziv olmayan bir izlem yöntemi olan kapnometre, ekspiryum sonunda dışarı verilen havadaki karbondioksit parsiyel basıncını ölçer ve bu değere .............................. denir.

--------------------------------------------------------------------------------

CEVAP ANAHTARI

BÖLÜM 1: KLASİK SORULAR

1. Yoğun Bakım Hemşiresinin "Hemşirelik Bakımı" Kapsamındaki Beş Görevi:
   • Yoğun bakım enfeksiyonlarını önleme: Enfeksiyon gelişimini engellemek için gerekli tüm tedbirlerin alınmasını ve uygulanmasını sağlar.
   • Skorlama sistemlerini uygulama: Hasta değerlendirmesinde, kurum tarafından kabul edilmiş skorlama sistemlerini (örn. APACHE II, GKS) ve skalaları kullanarak hastanın durumunu objektif olarak değerlendirir.
   • Hastaların monitörizasyonu: Hastanın yaşamsal bulgularını ve hemodinamik parametrelerini non-invaziv teknikler kullanarak sürekli izler, kardiyak ritimdeki değişiklikleri tanır ve acil durumlarda ilgili ekibi bilgilendirir.
   • Sıvı-elektrolit dengesini sağlama: Hastanın sıvı-elektrolit ve asit-baz dengesindeki mevcut veya olası sorunları belirleyerek buna uygun hemşirelik bakımını planlar, uygular ve sonuçlarını değerlendirir.
   • Solunum sorunlarına yönelik girişimler: Hastanın solunum problemlerini çözmek için gerekli hemşirelik girişimlerini (aspirasyon, oksijen tedavisi, pozisyon verme vb.) planlar, uygular ve mekanik ventilatördeki hastanın bakımını gerçekleştirir.
2. Sağlık Hizmeti ile İlişkili Enfeksiyonlar ve Hazırlayıcı Faktörler:
   • Tanım: Bir hastanın hastaneye veya başka bir sağlık kuruluşuna başvurduğu sırada bulunmayan veya kuluçka döneminde olmayan, hastaneye yattıktan 48-72 saat sonra veya taburcu olduktan sonraki ilk 10 gün içinde gelişen enfeksiyonlardır.
   • YBÜ'de Enfeksiyon Gelişimine Zemin Hazırlayan Faktörler:
     1. Hastanın var olan durumu: Vücut direnci düşük olan (yaşlı, yenidoğan), immün sistemi baskılanmış, multi travmalı veya malignitesi olan hastalar gibi riskli gruplar.
     2. Tanı ve tedaviye yönelik invaziv girişimler: Mekanik ventilasyon, santral venöz kateter, üriner kateter gibi vücut bütünlüğünü bozan uygulamalar ve yoğun antibiyotik kullanımı.
     3. Hastalara bakım veren ekip: Personel sayısının yetersizliği, sağlık ekibinin asepsi-antisepsi kurallarına ve el hijyenine uyumunun düşük olması.
     4. Ünitenin fiziksel durumu: Yetersiz el yıkama olanakları, hasta yataklarının birbirine yakın olması gibi yapısal ve çevresel uygunsuzluklar.
3. Açık ve Kapalı YB Sistemlerinin Karşılaştırılması:

1. İnvaziv Olmayan ve İnvaziv Hemodinamik İzlem Yöntemleri:
   • İnvaziv Olmayan (Non-invaziv) İzlem: Vücuda herhangi bir kateter veya araç girişi gerektirmeyen, deri bütünlüğünün bozulmadığı izlem yöntemidir.
     • Örnekler: Elektrokardiyografi (EKG), Pulse Oksimetre.
   • İnvaziv İzlem: Arteriyel, santral venöz veya pulmoner arter gibi damarlara kateter yerleştirilerek yapılan izlem yöntemidir.
     • Örnekler: İnvaziv arteriyel kan basıncı izlemi, Santral Venöz Basınç (SVB) izlemi.
   • Karşılaştırma:
     • Avantajlar: Non-invaziv yöntemler daha güvenlidir, enfeksiyon riski taşımaz ve uygulaması daha kolaydır. İnvaziv yöntemler ise "altın standart" olarak kabul edilir, sürekli ve daha doğru veri sağlar, özellikle durumu kritik olan hastalarda tedavi kararları için daha güvenilirdir.
     • Dezavantajlar: Non-invaziv yöntemler, invaziv yöntemlere göre daha az hassas olabilir ve şok gibi durumlarda güvenilirliği düşebilir. İnvaziv yöntemler ise enfeksiyon, tromboz, kanama, emboli gibi ciddi komplikasyon riskleri taşır ve özel uzmanlık gerektirir.
2. Transduser Sisteminde "Sıfırlama" İşlemi ve Önemi:
   • Sıfırlama Adımları:
     1. Hasta sırtüstü pozisyona getirilir.
     2. Transduser ile hasta arasındaki bağlantı (üçlü musluk aracılığıyla) kapatılır ve transduserin musluğu açık havaya çevrilir.
     3. Monitör üzerindeki "sıfırla" (zero) komutu kullanılarak işlem tamamlanır ve monitör ekranında basınç değeri "0" olarak görülür.
     4. İşlem bittikten sonra musluk tekrar hastaya doğru çevrilerek sistemin hastanın basıncını ölçmesi sağlanır.
   • Kritik Önemi: Sıfırlama işlemi, sistemin bulunduğu ortamdaki atmosfer basıncını referans noktası yani "0" olarak kabul etmesini sağlar. Bu sayede, ölçüm setindeki sıvının oluşturduğu hidrostatik basınç gibi dış etkenler ortadan kaldırılarak sadece hastanın gerçek intravasküler basıncının doğru ve güvenilir bir şekilde ölçülmesi sağlanır.
3. Ventilatör İlişkili Pnömoni (VİP) Önleme Paketi:
   • El Hijyeni: Her müdahale öncesi ve sonrasında el hijyeninin sağlanması, çapraz kontaminasyonu ve patojenlerin hastaya transferini engelleyen en temel ve etkili yöntemdir.
   • Yatak Başının 30-45° Yükseltilmesi: Yatak başının dik pozisyonda tutulması, yerçekimi etkisiyle mide içeriğinin ve orofarengeal sekresyonların akciğerlere aspire edilme riskini azaltarak aspirasyon pnömonisini önler.
   • Günlük Sedasyon Tatili Uygulanması: Hastanın sedasyonuna her gün ara verilmesi (sedasyon tatili), hastanın nörolojik durumunun değerlendirilmesine olanak tanır ve toplam sedasyon süresini azaltır. Bu durum, mekanik ventilasyondan daha erken ayrılmayı kolaylaştırır.
   • Entübasyon İhtiyacının Her Gün Yeniden Değerlendirilmesi: Hastanın mekanik ventilatörden ayrılma (weaning) potansiyelinin her gün değerlendirilmesi, ventilasyon süresini kısaltmayı hedefler. Mekanik ventilasyonda kalış süresi ne kadar kısalırsa VİP gelişme riski de o kadar azalır.
   • Günlük Ağız Bakımı: Steril su veya antiseptik solüsyonlar (klorheksidin gibi) ile düzenli ağız bakımı yapılması, orofarenkste kolonize olan potansiyel patojen mikroorganizmaların sayısını azaltır ve bu mikroorganizmaların alt solunum yollarına inmesini engeller.
4. Senaryo Analizi: Yoğun Bakım Hastasının Hastane İçi Transferi:
   • Potansiyel Komplikasyonlar (4 Adet):
     1. Fizyolojik: Hipotansiyon veya hipertansiyon, hipoksemi (oksijen saturasyonunda düşme), aritmiler.
     2. Araç-Gereç Kaynaklı: Planlanmamış ekstübasyon (endotrakeal tüpün yerinden çıkması).
     3. Araç-Gereç Kaynaklı: Monitör, kateter veya infüzyon pompası bağlantılarının kopması veya yerinden çıkması.
     4. Araç-Gereç Kaynaklı: Taşınabilir oksijen kaynağının veya monitör bataryasının tükenmesi.
   • Alınması Gereken Önlemler ve Gerekçeleri (4 Adet):
     1. Önlem: Transfer öncesi hastanın hemodinamik ve solunumsal olarak stabil hale getirilmesi.
        • Gerekçe: Transfer işlemi fizyolojik stresi artırır. Stabil olmayan bir hastanın durumu taşıma sırasında hızla kötüleşebilir ve acil müdahale gerektirebilir.
     2. Önlem: Tüm acil durum ekipmanlarının (ambu, laringoskop, yedek endotrakeal tüp, acil ilaçlar) kontrol edilerek transfer sedyesinde hazır bulundurulması.
        • Gerekçe: Transfer sırasında planlanmamış ekstübasyon veya kardiyak arrest gibi hayatı tehdit eden bir komplikasyon gelişmesi durumunda, yoğun bakım ünitesinden uzakta anında müdahale edebilmek hayati önem taşır.
     3. Önlem: Taşınabilir oksijen tüpünün doluluk oranının ve monitör/infüzyon pompalarının şarj durumunun kontrol edilmesi; transfer süresinin iki katına yetecek kadar kapasite olduğundan emin olunması.
        • Gerekçe: Asansör bekleme veya radyolojideki gecikmeler gibi beklenmedik durumlar transfer süresini uzatabilir. Oksijen veya yaşam desteği sağlayan cihazların gücünün tükenmesi hastanın hayatını tehlikeye atar.
     4. Önlem: Transfer ekibinin (hekim ve yoğun bakım hemşiresi) ve gidilecek birimin (radyoloji) önceden bilgilendirilmesi ve koordinasyonun sağlanması.
        • Gerekçe: Etkili iletişim, gidilecek birimde gereksiz beklemeleri önler, transfer sürecini kısaltır ve ekibin her adıma hazırlıklı olmasını sağlayarak hasta güvenliğini artırır.

BÖLÜM 2: BOŞLUK DOLDURMA

1. Florence Nightingale
2. 2 (iki)
3. Dördüncü
4. Modifiye Allen
5. 5-10
6. 30-60
7. N95
8. femoral
9. aşağıda
10. End-tidal CO2 (EtCO2)