Online Notepad

Hemşirelik Sürecine Genel Bakış

Hemşirelik sürecinin özü, sağlıklı veya hasta bireyin bakım gereksinimlerini tanımlamak ve bu gereksinimlere yönelik bireye özgü bakım vermektir. Holistik (bütüncül) ve hümanistik (insancıl) bir bakış açısıyla kullanılan sistematik bir yaklaşımdır.

Hemşirelik Sürecinin Amaçları

• Verimlilik: Hemşireye, bakım verirken zamanı ekonomik kullanmasında yardım ederek iş gücü kaybını azaltır.
• Kalite: Hastaya verilen bakımın kalitesini artırır.
• Güvenlik: Hasta ile ilgili bakımda hataların azalmasını sağlar.
• İletişim: Hasta bakımında hemşireler arası iletişimi kolaylaştırır.

Hemşirelik Sürecinin Aşamaları

Hemşirelik süreci, birbiriyle ilişkili beş temel aşamadan oluşur:

--------------------------------------------------------------------------------

AŞAMA 1: Tanılama (Veri Toplama)

Bu aşamanın temel amacı, hastanın bakım gereksinimlerini saptamak için kapsamlı veri toplamaktır.

Veri Kaynakları

• Hasta bireyin kendisi
• Ailesi ve yakın çevresi
• Diğer sağlık ekibi üyeleri
• Tıbbi ve hemşirelik bakım kayıtları (geçmiş kayıtlar)

Bütüncül Değerlendirme Alanları

• Fizyolojik Sistem Değerlendirmesi: Vücut fonksiyonları, yaşam bulguları.
• Ruhsal Durum Değerlendirmesi: Duygu, düşünce ve davranışlar.
• Psikososyal Değerlendirme: Başlıca şikayet, kişisel veriler, geçmiş tıbbi ve psikiyatrik öykü, alkol/madde kullanımı, baş etme becerileri.
• Aile Süreçlerini Değerlendirme: Aile yapısı, roller, karar alma süreçleri, destek sistemleri.
• Spirütüel ve Kültürel Değerlendirme: İnançlar, ritüeller, hastalığa ve sağlığa dair özel inançlar, beslenme alışkanlıkları.
• Laboratuvar Değerlendirmesi: Kan tahlilleri ve diğer test sonuçları.

Veri Türleri

Veri Toplama Yöntemleri

1. Görüşme

Belli bir konuda bilgi almak amacıyla planlı olarak yapılan bir konuşmadır.

• Amacı: İlk görüşmede amaç, hastanın kendi sorunlarını "şimdi ve burada" nasıl algıladığını öğrenmektir. Diğer amaçlar arasında hastanın günlük aktiviteleri, sağlık öyküsü ve eğitim durumu gibi bilgileri toplamak yer alır.
• Dikkat Edilecek Noktalar:
  • Ortam: Uygun bir yerde ve zamanda yapılmalıdır. Hasta ve hemşire rahat sandalyelerde, aynı hizada oturmalıdır.
  • Süre: Görüşme süresi önceden belirtilmelidir.
  • Dil: Sade, açık ve teknik terimlerden arındırılmış bir dil kullanılmalıdır.
  • Sorular: Yüksüz, yansız ve yargısız olmalıdır. "Neden?", "Niçin?" gibi yargılayıcı sorulardan kaçınılmalıdır.
  • İletişim: Sözlü ve sözsüz iletişimle hastayla ilgilenildiği gösterilmeli ve hasta konuşmaya teşvik edilmelidir.
  • Not Alma: Not alınacaksa, nedeni hastaya açıklanmalıdır.

2. Gözlem

Yorum yapmadan önce beş duyu organı kullanılarak ham veri toplanmasıdır. Amaçlı, anlamlı ve aktif bir süreçtir.

• Amacı: Hastalık belirtilerini gözlemek değil, hasta hakkında yalın veri toplamaktır. Bu verilerle hemşirelik bakımı planlanır.
• Gözlemlenecekler:
  • Genel Görünüm: Hastanın giyimi, hijyeni.
  • Davranış: Kaygılı, şüpheci, kararsız veya ilgisiz olup olmadığı.
  • İletişim ve Etkileşim: Diğer hastalara ve personele karşı tutumu, gruba katılımı, konuşma şekli (aşırı, kararsız vb.).
• Dikkat Edilecek Noktalar:
  • Objektiflik: Hemşire objektif olmalı; kendi duygu, düşünce ve tutumlarını gözlemlerine katmamalıdır.
  • Doğrulama: Yaptığı yorumu "doğru" kabul etmeden önce hasta ile konuşarak kontrol etmelidir.
  • Bütüncüllük: Hastayı bir bütün olarak gözlemlemelidir.
  • Rahatsız Etmeme: Varlığı ile hastayı rahatsız etmemeli, sürekli takip edildiği izlenimi vermemelidir.
• Gözlemlerin Kaydedilmesi:
  • Kayıtlar yorumsuz, açık ve sade bir dille yazılmalıdır. Psikiyatrik terminoloji kullanılmamalıdır.
  • Hastanın önemli ifadeleri tırnak içinde ("...") aynen belirtilmelidir.
  • Kayıtlar tükenmez kalemle, okunaklı bir şekilde yazılmalı ve yasal bir belge olduğu unutulmamalıdır.
  • Olağan dışı olaylar; yeri, zamanı, kişisi, yapılan girişim ve sonuçları ile detaylı kaydedilmelidir.

--------------------------------------------------------------------------------

AŞAMA 2: Tanı Koyma

Toplanan verilerin sentezlenerek hemşirelik bakım planına yön veren tanıların oluşturulduğu aşamadır.

• Tıbbi Tanı vs. Hemşirelik Tanısı: Tıbbi tanı hastalığı tanımlarken, hemşirelik tanısı hastanın bu hastalığa veya sağlık sorununa verdiği tepkiyi ve davranışlarını tanımlar.

Hemşirelik Tanısının Yapısı

Bir hemşirelik tanısı genellikle üç bölümden oluşur:

• Tam Tanı: Uzun süreli strese bağlı umutsuzluk.

--------------------------------------------------------------------------------

AŞAMA 3: Planlama

Hasta ile birlikte belirlenen gerçekçi amaçlar doğrultusunda hemşirelik girişimlerinin planlandığı aşamadır.

• Amaç Belirleme: Önceliklere göre kısa veya uzun süreli amaçlar belirlenir.
• Sonuç Kriterleri: Amaçlara ulaşılıp ulaşılmadığını gösteren, hastanın davranışları doğrultusunda saptanan ölçülebilir ifadelerdir. Sıklık ve süre belirtirler.

Örneğin, "Bilgi eksikliği" tanısı için:

• Amaç: Hastanın ilaçlar ile ilgili bilgi eksikliğinin giderilmesi.
• Kısa Dönem Amaç: 24-48 saat içinde öğrenmeye istekli olması.
• Sonuç Kriteri: Hastanın kullandığı ilaç ile ilgili sorulara doğru ve yeterli düzeyde yanıt vermesi.

--------------------------------------------------------------------------------

AŞAMA 4: Uygulama

Planlanan hemşirelik girişimlerinin hayata geçirildiği aşamadır. Uygulamalar her hastanın bireyselliğine özen gösterilerek yapılır.

Temel Hemşirelik Girişimleri

• Hastanın sağlığını korumak ve yükseltmek.
• Güvenli bir ortam sağlamak.
• İlaç tedavisini sürdürmek ve yan etkilerini izlemek.
• Yeterli beslenme ve sıvı alımını sağlamak.
• Terapötik bir ortam oluşturmak.
• Hastanın sosyal beceriler geliştirmesine, uygun baş etme teknikleri öğrenmesine ve destek sistemlerini kullanmasına yardımcı olmak.
• Gereksinimlerine yönelik eğitim yapmak.

--------------------------------------------------------------------------------

AŞAMA 5: Değerlendirme

Hemşirelik sürecinin her aşamasında yapılan, planlanan amaçlara ulaşılıp ulaşılmadığının ve girişimlerin etkinliğinin değerlendirildiği sürekli bir süreçtir.

--------------------------------------------------------------------------------

Örnek Vaka Analizi

Vaka Sunumu

• Hasta: S.T., 44 yaşında, erkek, üniversite mezunu, endüstri mühendisi, evli ve iki çocuk babası.
• Başvuru Nedeni: Eşinin ısrarı üzerine kliniğe başvurmuştur.
• Yakınmalar: Kendine güvende azalma, değersizlik duyguları, kendini işe yaramaz hissetme, uyku güçlüğü.
• İfadeleri: Dikkatini toplayamadığını, iş yapamadığını, sosyal ve cinsel yaşamını sürdüremediğini belirtmektedir.
• Gözlem Bulguları: Görünümü özensiz (rengi solmuş, ütüsüz gömlek, lekeli eşofman), ayakları çıplak ve kirli.
• Kritik İfadeler:
  • İntihar düşüncesi: “Daha önce intihar etmeyi düşündüm. Şimdi de düşünüyorum.”
  • Güçsüzlük ve baş edememe: “Artık eskisi kadar güçlü değilim, sorumluluklarımı yerine getiremiyorum ve hiç bir şeyin üstesinden gelemiyorum.”

Öncelikli Hemşirelik Bakımı

Bu vakada birden fazla hemşirelik tanısı belirlenmiştir: "Bireysel bakımda yetersizlik", "Bireysel baş etmede yetersizlik" ve "Kendine yönelik şiddet potansiyeli". Ancak, hasta güvenliği her zaman en yüksek önceliktir. Hastanın intihar düşüncelerini açıkça ifade etmesi, yaşamını tehdit eden acil bir durum olduğunu gösterir.

Bu nedenle, hemşirenin yapması gereken öncelikli bakım, kendine yönelik şiddet potansiyelini (intihar riski) yönetmektir.

Öncelikli Hemşirelik Tanısı ve Bakım Planı

Hemşirelik Tanısı: Kendine yönelik şiddet potansiyeli (intihar riski)

• Tanımlayıcı Özellik (Kanıt): Hastanın intihar düşüncesinin olması ve bunu “daha önce intihar etmeyi düşündüm. Şimdi de düşünüyorum” diyerek açıkça ifade etmesi.
• Genel Amaç: Hastanın kendisine zarar vermesini önlemek.
• Sonuç Kriterleri:
  • Kısa Dönem (3 hafta): Hastanın ölmek istemesine ilişkin ifadeleri kullanmaması.
  • Uzun Dönem (7 hafta): Hastanın yaşamanın kendisi için önemli olduğunu ifade etmesi.
• Öncelikli Hemşirelik Girişimleri:
  1. Risk Değerlendirmesi: Hasta ile yapılan düzenli görüşmelerde intihar düşüncesinin olup olmadığını, bir planı olup olmadığını açıkça sormak.
  2. Çevre Güvenliği: Hastanın çevresinde kendisine zarar verebileceği kesici, delici aletler, ilaçlar veya diğer tehlikeli malzemelerin bulunmamasını sağlamak. Hastayı sürekli gözlem altında tutmak.
  3. Terapötik İletişim: Hastanın duygularını ve düşüncelerini yargılamadan ifade etmesine olanak tanımak. Yaşamının değerli yönlerini, geçmişteki başarılarını ve güzel anılarını hatırlatarak umut aşılamak.
  4. Destek Sistemlerini Harekete Geçirme: Aile üyeleriyle iş birliği yaparak hastanın değerli ve desteklenmiş hissetmesini sağlamak.
  5. Değer ve İnançları Kullanma: Hastanın inanç ve değerlerini gözden geçirmesini sağlayarak yaşamın anlamını yeniden keşfetmesine yardımcı olmak.

Diğer tanılar olan "bireysel bakımda yetersizlik" ve "bireysel baş etmede yetersizlik" de önemli olmakla birlikte, hastanın yaşam güvenliği sağlandıktan sonra ele alınacak ikincil öncelikli konulardır.