Online Notepad

Ücretsiz Online Not Defteri

Temel Yaşam Desteği (Sınav Özeti)

 

Genel İlkeler ve Tanımlar

Temel Yaşam Desteği (TYD) Nedir?

Solunumu durmuş bir kişide, ilaçsız olarak, yapay solunumla akciğerlere oksijen gitmesini ve dış kalp basısıyla kalpten kan pompalanmasını sağlayan girişimlerdir. Bu eğitim, Avrupa Resüsitasyon Konseyi’nin (ERC) 2025 kılavuzu temel alınarak hazırlanmıştır.

ERC 2025 Kılavuzu Ana Mesajları

  • Kalp durmasını tanımayı öğrenin.
  • Emin olmasanız bile acil sağlık hizmetlerini (112) gecikmeden arayın.
  • Kalp durmasından emin değilseniz, kalp masajı yapmak ciddi yaralanmalara neden olmaz. Sıradan insanlar zarar verme endişesi olmadan varsayılan kalp durması için kalp masajına başlamalıdır.
  • Herkes KPR (Kardiyopulmoner Resüsitasyon) yapmayı öğrenebilir.
  • KPR ve OED (Otomatik Eksternal Defibrilatör) hayat kurtarır.
  • Eğitim almamış olsalar bile herkes OED kullanabilir.
  • OED'ler kilitli tutulmamalıdır.

Yaşam Kurtarma Zinciri

Ani kardiyak arrest sonrası kişiyi yaşama döndürmek için uygulanan, arka arkaya, düzgün ve hızlı yapılması gereken girişimler bütünüdür.

  • Halkalar (Hastanede ve Hastane Dışında Ortak):
    1. Arrestin erken tanınması ve yardım çağrılması
    2. Hemen kaliteli KPR'ye başlanması
    3. Hızlı defibrilasyon
    4. İleri yaşam desteği ve arrest sonrası bakım

Yetişkin Temel Yaşam Desteği (8 Yaş ve Üzeri)

1. Olay Yerinin Değerlendirilmesi

  • Güvenlik: Önce kendinizin, sonra çevrenin ve hastanın güvenliğini sağlayın. Meraklıları uzaklaştırın.
  • Önlemler: Varsa eldiven kullanın. Kan ve vücut sıvılarından kaçının. Elektrik yaralanması riski varsa elektrik akımını kesin.

2. Bilinç Durumu Kontrolü

  • Hastaya seslenerek (“Nasılsınız?”) ve omuzlarına dokunarak bilinci kontrol edin.
  • Bilinç Varsa:
    • Hastayı bulunduğu pozisyonda bırakın (tehlike yoksa).
    • ABCDE (Havayolu, Solunum, Dolaşım, Nörolojik Durum, Giysilerin Çıkarılması) sıralamasına göre değerlendirin.
    • Gerekliyse yardım çağırın (Hastane içi: Mavi Kod 2222).
    • Hastayı düzenli aralıklarla yeniden değerlendirin.
  • Bilinç Yoksa:
    • Hemen yardım çağırın (Hastane dışı: 112, Hastane içi: Mavi Kod 2222).
    • Telefonu hoparlöre alarak KPR'ye devam edebilirsiniz.
    • Hastayı sırt üstü, sert bir zemine yatırın.

3. Solunumun Değerlendirilmesi

  • Havayolunu Açma: Bir el alına, diğer elin iki parmağı çene kemiğinin altına konularak "Baş Geri-Çene Yukarı" pozisyonu verilir.
  • Boyun Travması Şüphesi: Baş geriye itilmez, "Çene İtme" (Jaw-trust) manevrası uygulanır.
  • Değerlendirme: "Bak-Dinle-Hisset" yöntemi ile en fazla 10 saniye boyunca solunum kontrol edilir.
  • Agonal Solunum: Normal olmayan, yavaş, gürültülü ve zorlu solunumdur. Kalp durmasının bir işareti olup normal solunum olarak kabul edilmez.

4. Dolaşımın Sağlanması (Göğüs Basısı ve Yapay Solunum)

  • Solunum yoksa veya anormal ise derhal göğüs basısına başlanır.
  • Göğüs Basısı (Kalp Masajı):
    • Yer: Sternumun (göğüs kemiği) alt yarısı. İki meme başını birleştiren hayali çizginin ortası.
    • Teknik: Bir elin topuğu bası noktasına konur, diğer el üzerine kenetlenir. Kollar dik tutulur, dirsekler bükülmez ve omuz gücüyle bası uygulanır.
    • Hız: Dakikada 100-120 bası. ("Stayin' Alive" şarkısının ritmi yardımcı olabilir.)
    • Derinlik: 5 cm çöktürülür (ancak 6 cm geçilmemelidir).
    • Oran: 30 göğüs basısı, 2 yapay solunum şeklinde uygulanır.
  • Yapay Solunum:
    • 30 basıdan sonra baş-çene pozisyonu verilir ve hastanın burnu kapatılır.
    • Normal bir nefes alınıp hastanın ağzı tamamen kapatılarak göğsün yükselmesini sağlayacak şekilde 1 saniye içinde soluk verilir.
    • İki solunum arası 5 saniyeyi geçmemelidir.
  • KPR Döngüsü: 30 bası ve 2 soluk döngüsü, profesyonel yardım gelene, hasta yaşam belirtisi gösterene veya kurtarıcı tükenene kadar kesintisiz sürdürülür.
  • Birden Fazla Kurtarıcı: Yorgunluğu önlemek için her 2 dakikada bir (yaklaşık 5 döngü) görev değişimi yapılır.

Otomatik Eksternal Defibrilatör (OED) Kullanımı

Önemi

Ventriküler fibrilasyon gibi durumlarda defibrilasyona kadar geçen her bir dakika ölüm oranını %7-10 artırır. OED, erken defibrilasyon sağlayarak hayatta kalma şansını artırır.

OED Çeşitleri

  • Tam Otomatik OED: Ritmi analiz eder ve şoku otomatik olarak uygular.
  • Yarı Otomatik OED: Ritmi analiz eder ve kullanıcıyı sesli/görsel olarak yönlendirerek şok düğmesine basmasını ister.

OED Kullanım Adımları

  1. Cihazı Açın: Kapağını açarak veya düğmesine basarak cihazı aktif hale getirin.
  2. Pedleri Yapıştırın: Pedleri hastanın çıplak ve kuru göğsüne, üzerlerindeki resimlere göre yapıştırın. (Standart yerleşim: Biri sağ köprücük kemiği altına, diğeri sol koltuk altı hizasına).
  3. Talimatları İzleyin: Cihazın sesli ve görsel komutlarını takip edin.
  • Analiz Sırasında: Cihaz "Hastaya dokunmayın, ritim analizi yapılıyor" uyarısı verdiğinde kimse hastaya dokunmamalıdır.
  • Şok Kararı:
    • "Şok Gerekli" Uyarısı: Cihaz şarj olurken herkesin hastadan uzaklaştığından emin olun. "Şok düğmesine basın" komutuyla düğmeye basın. Şok verildikten hemen sonra 30:2 oranında KPR'ye devam edin.
    • "Şok Gerekli Değil" Uyarısı: Hemen 30:2 oranında KPR'ye başlayın.
  • Cihaz her 2 dakikada bir ritim analizi yapacaktır. Cihazın komutlarına uymaya devam edin.

Çocuk (1-8 Yaş) ve Bebek (1 Yaş Altı) Temel Yaşam Desteği

Değerlendirme ve Bilinç Kontrolü

  • Öncelikle çevre güvenliği sağlanır.
  • Çocukta Bilinç Kontrolü: Omuzlarına hafifçe dokunarak ve seslenerek yapılır.
  • Bebekte Bilinç Kontrolü: Ayak tabanına hafifçe vurarak yapılır.
  • DSB Aracı: Çocuğun Davranışı, Solunumu ve Beden Rengi kontrol edilir.

Havayolu ve Solunum

  • Havayolunu Açma: Baş nazikçe geriye itilir (nötral veya koklama pozisyonu). Yetişkindeki kadar geriye itilmez.
  • Solunum Kontrolü: "Bak-Dinle-Hisset" yöntemi ile en fazla 10 saniye kontrol edilir.
  • Solunum Yoksa / Anormal ise: Önce 5 kurtarıcı soluk verilir.
    • Çocukta Soluk Verme: Burun kapatılır, ağızdan 1-1.5 saniyede göğsü yükseltecek kadar soluk verilir.
    • Bebekte Soluk Verme: Ağız, bebeğin hem ağzını hem de burnunu içine alacak şekilde yerleştirilir ve soluk verilir.

Göğüs Basısı

  • 5 kurtarıcı soluk sonrası yaşam belirtisi yoksa göğüs basısına başlanır.
  • Yer: Sternumun alt yarısı.
  • Hız: Dakikada 100-120 bası.
  • Derinlik: Göğüs ön-arka çapının 1/3'ü kadar (Çocukta yaklaşık 5 cm, Bebekte yaklaşık 4 cm).
  • Çocukta Teknik: Tek elin topuğu veya (büyük çocuklarda) çift el tekniği kullanılır.
  • Bebekte Teknik: İki parmak tekniği veya göğsü iki elle sararak başparmaklarla bası uygulama tekniği kullanılır.
  • Oran:
    • Sağlık personeli için 15 göğüs basısı : 2 soluk.
    • Yalnız ilk yardımcılar 30 bası : 2 soluk oranını uygulayabilir.

Yardım Çağırma ve OED Kullanımı

  • Yalnız Kurtarıcı: Müdahaleye başlamadan önce 1 dakika (yaklaşık 5 tur) KPR uyguladıktan sonra yardım çağırır.
  • Çocuklarda OED:
    • 1 yaş üzerinde güvenlidir. 1-8 yaş arası için pediatrik pedler/modlar tercih edilir.
    • Pediatrik ped yoksa standart erişkin pedleri kullanılabilir.
    • Pedler birbirine değiyorsa, biri göğsün önüne diğeri sırta yapıştırılabilir.
    • Şok sonrası hemen 15:2 oranında KPR'ye devam edilir.