Online Notepad

Evde Bakım Hizmetleri Bilgi Notu

Evde Bakım Kavramı ve Tanımı

Terminoloji

Tanımlar

• Evde Bakım Hizmeti: Bireylere ve ailelere kendi yaşadıkları ortamda; sağlığı düzenlemek, sağlık hizmetleri almayı teşvik etmek ve hastanın bağımlılığını en aza indirmek için verilen hizmetlerdir.
• Profesyonel Girişim: Profesyonel bir kişinin, hastaya ve ailesine, hastanın evinde yardım sağlama girişimidir.
• Hastane Temelli Evde Bakım: Kronik bakım gerektiren yatan ve ayakta tedavi gören hastalar için geliştirilmiş bir alternatiftir.
• Genel Tanım: Gerekli durumlarda (kronik hastalık, yaşlılık, yatağa bağımlılık, terminal dönem vb.) profesyonel sağlık personelince hastanın evinde, aile bireyleriyle birlikte verilen ve genel sağlık sistemine entegre edilmiş sağlık hizmetleridir.

--------------------------------------------------------------------------------

Dünyada Evde Bakım Hizmetleri

İngiltere

• 1859: William Rathbone, eşine evde hemşire bakımı sağladıktan sonra fakir hastalar için gönüllü ziyaretçi hemşire servisi kurdu.
• Liverpool: Rathbone'un girişimiyle "Bölge Hemşirelik Sistemi" temeli atıldı.
• Mary Robinson: Evde hasta bakımı veren ilk hemşiredir. Ailelere bakım ve genel hijyen eğitimi vermiştir.
• Florence Nightingale: Evde Bakım Hizmetleri'nin (EBH) en önemli öncüsü ve ilk planlayıcısıdır. Kadınların eğitilerek ev ziyareti hemşiresi olmalarını sağlamıştır.
• 1862: Nightingale'in önerisiyle Liverpool'da evde hasta bakımı hemşiresi yetiştiren ilk okul açıldı.
• 1880: Akıl hastanelerinden taburcu edilen hastaların evlerine ziyaretçi hemşireler gönderilerek aile ve çevre eğitimi verildi.
• 1910: Kentsel Hemşire Kuruluşları; öğrenci, bebek, anne ve tüberkülozlu hastalar için koruyucu programlar başlattı.

Amerika Birleşik Devletleri (ABD)

• 18. Yüzyıl: EBH, kurumsal bakımdan uzaklaşılarak kamusal bakım olarak benimsendi.
• 1796: İlk örgütlenme Boston Dispanseri tarafından gerçekleştirildi.
• 19. Yüzyıl: Başta çocukların bakımevlerinde bakılması üstün görüldü, ancak bu yaklaşımın olumsuzlukları görülünce evde hizmete yeniden yoğunlaşıldı.
• II. Dünya Savaşı: Hastanelerdeki personel azlığı nedeniyle ev hemşireliği gelişti.
• 1942: Amerikan Kızılhaç’ı tarafından 500 bin kadına Ev Hemşireliği kursu verildi.
• 1963: Akıl Sağlığı Merkezleri Kanunu ile hastane yerine evde tedaviye olanak sağlandı.
• 1965: Medicare (Sigorta Sistemi) kuruldu. Lisanslı evde bakım şirketi sayısı 1993'e kadar 1.753'ten 6.497'ye ulaştı.
• JCAHO Sınıflaması: (Joint Commission on Acreditation of Healthcare Organizations)
  • Kişisel Bakım ve Hasta Bakıcılığı Hizmetleri
  • Evde Tıbbi Malzeme Desteği Hizmetleri
  • Evde İnfüzyon Desteği Hizmetleri
  • Hemşirelik Hizmetleri

--------------------------------------------------------------------------------

Türkiye'de Evde Bakım Hizmetleri

Yasal Zemin ve Tarihsel Gelişim

224 Sayılı Kanun ve Evde Bakım

• Ev Ziyaretleri Kapsamı: Nüfus tespiti, gebe takibi, 0-6 yaş çocuk izlemi, aşılama, yaşlı kontrolü, sosyal hastalıkların izlenmesi ve acil vakalara müdahale.
• Madde 1: Tedavi hekimliği, evde ve ayakta tedaviye öncelik verir.
• Madde 6: Uzman tabipler, sağlık ocağı tabibinin davetiyle ücretsiz olarak eve konsültasyona gider.

Sağlıkta Dönüşüm Programı Bileşenleri

1. Planlayıcı ve Denetleyici Sağlık Bakanlığı
2. Genel Sağlık Sigortası Sistemi (GSS)
3. Yaygın, Erişimi Kolay Sağlık Sistemi (Aile Hekimliği, Kademeli Sevk Zinciri, Kamu Hastane Birlikleri)
4. Nitelikli Sağlık İnsan Gücü
5. Sistemi Destekleyen Üniversiteler
6. Kalite ve Akreditasyon
7. Akıllı İlaç ve Malzeme Yönetimi
8. Sağlık Bilgi Sistemi

Organizasyon Yapısı

• Koordinasyon Merkezi: 444 38 33 (444 EVDE) numarası üzerinden İl Evde Bakım Hizmetleri Koordinasyon Merkezi'ne ulaşılır.
• Birim Tipleri:
  • T Tipi: Toplum Sağlığı Merkezlerine bağlı birimler.
  • H Tipi: Hastanelerle entegre birimler.
  • D Tipi: Ağız Diş Sağlığı Merkezlerine bağlı birimler.

--------------------------------------------------------------------------------

Evde Bakım Hizmetlerinin İçeriği

Evde Bakım Gerektiren Durumlar

• Kronik Hastalıklar: Kanser, KOAH, Kalp damar hastalıkları, HIV/AIDS.
• Sıkı İzlem Gerektiren Durumlar: Diyabet, Böbrek yetmezliği, Hemipleji.
• Başkasının Bakımına Bağımlı Kişiler: Yaşlılar, engelliler, ameliyat sonrası bakım ihtiyacı olanlar, lohusalar, yeni doğanlar, ruhsal sorunu olanlar (Alzheimer, demans).

Evde Bakım Hizmetlerinin Kapsamı

1. Evde Koruyucu Bakım: Hastalık ve komplikasyonlardan koruma, sakatlıkların önlenmesi.
2. Evde Tanı Koyucu Bakım: Evde muayene, kan/idrar gibi tanı materyali alma, EKG/Röntgen çekimi.
3. Evde Tedavi Edici Bakım: Tanısı konmuş hastalığın evde iyileştirilmesi, ilaç ve materyal uygulanması.
4. Evde Rehabilite Edici Bakım: Sakat ve engellilerin eğitimi, yaşamın kolaylaştırılması, topluma katılımın sağlanması.
5. Evde Uzun Süreli Bakım: Kronik yatağa bağımlı hastalar için destekleyici ve palyatif bakım. Bakımın %85'ini aile, %15'ini profesyoneller üstlenir.
6. Evde Hospiz Bakım:
   • Hospiz: Terminal dönemdeki (yaşam sonu) hastalara yapılan palyatif bakımı kapsar.
   • Palyatif Bakım: Hastalığa bağlı ortaya çıkan sorunları gidermeye veya azaltmaya yönelik "rahat ettirici" bakımdır.
   • İlgili Hastalıklar: Kanser, Multiple Skleroz (MS), AIDS, Amfizem, Böbrek yetmezliği.

Evde Bakım Finansmanı

• Genel vergilendirme
• Sosyal ya da sağlık sigortası
• Özel sigorta
• Cepten ödeme
• Ücretsiz personel (Gönüllüler)

--------------------------------------------------------------------------------

Evde Bakım Hemşireliği

Rol ve Özellikler

• Hizmet Alanı: Hamilelik, bebeklik, yaşlılık, kronik hastalıklar, engelliler ve terminal dönem hastaları kapsar.
• Bağımsızlık: Hastaneye göre daha bağımsız bir uygulayıcıdır.
• Gereken Nitelikler: Kritik düşünme, özgüven, liderlik, güçlü iletişim ve karar verme yetisi.
• Uygulama Alanları: Evde kemoterapi, stoma bakımı, palyatif bakım, ventilatör kullanımı, periton diyalizi gibi özel hizmetler verir.
• Türkiye'deki Eğitim Durumu: Yasal standartlar belirtilmemiştir. Lisans eğitiminde ders saati sınırlıdır ve uzmanlık için yetersizdir.

Temel Yetkinlikler