AİLE SAĞLIĞI
Aile Sağlığı
Aile Kavramı ve Tanımları
- Sosyolojik Tanım: Kuşak ilişkilerine göre ana, baba ve çocuktan meydana gelen grup. En az iki neslin bir arada bulunduğu, kan bağıyla karakterize edilen küçük bir sosyal örgüt.
- İşlevsel Tanım: Biyolojik ilişkilerle insan türünün devamını sağlayan, toplumsallaşma sürecinin ilk başladığı toplumsal birim.
- Kapsamlı Tanım: Toplumun temelini oluşturan; biyolojik, psikolojik, ekonomik, toplumsal ve hukuksal yönleri bulunan; ana-baba, çocuklar ve diğer akrabalardan oluşan sosyal bir kurum.
Ailenin Evrensel Özellikleri
- Her aile küçük bir sosyal sistemdir.
- Her ailenin kendi kültürel değerleri ve ilkeleri vardır.
- Her ailenin bir yapısı vardır.
- Her ailenin temel fonksiyonları vardır.
- Her aile yaşam döngüsündeki evreler boyunca hareket eder.
Aile Fonksiyonu
- Tanım: Ailenin amaçlarına ulaşmak için kullandığı süreçler; aile üyelerinin ve ailenin genel gereksinimlerinin karşılandığı aktiviteler ve davranışlardır.
- İçerdiği Süreçler:
- İletişim
- Amaç oluşturma
- Çatışma çözümü
- Beslenme
- İç ve dış kaynakların kullanımı
- Karşıladığı İhtiyaçlar:
- Neslin devamlılığı (çocuk yapma)
- Sağlığı koruma
- Eğitim-öğretim
- Emosyonel (duygusal) destek
- Ekonomik destek
- Güvenlik
- Sosyalleşme
Sağlıklı Ailenin Özellikleri
- Üyeler arasında kolaylaştırıcı bir etkileşim süreci yaratmak.
- Üyelerin bireysel gelişimini artırmak.
- Rol ilişkilerini etkili bir şekilde yapılandırmak.
- Problemlerle aktif olarak başa çıkmak.
- Sağlıklı bir ev çevresi ve yaşam tarzına sahip olmak.
- Bağlı oldukları topluluklarla düzenli bağlar kurmak.
Ailenin Görevleri
- Biyolojik Görev: Üremeyi devam ettirme.
- Ekonomik Görev: Aile üyelerinin geçimini sağlama.
- Koruyuculuk Görevi: Üyeleri fiziksel ve manevi tehlikelerden koruma.
- Psikolojik Görev: Sevgi, şefkat ve manevi doyum sağlama.
- Eğitim Görevi: Çocukların sosyalleşmesi ve eğitimini sağlama.
Aile Tipleri
Aile yapısı genel olarak geleneksel ve geleneksel olmayan olarak ikiye ayrılır.
| Aile Tipi | Tanım | Öne Çıkan İşlevleri |
| Geniş Aile | Büyükanne, büyükbaba, onların çocukları ve torunlarının aynı çatı altında yaşadığı aile biçimi. | • Ekonomik<br>• Saygınlık<br>• Eğitim<br>• Koruyucu<br>• Dini<br>• Eğlence ve dinlenme<br>• Çocuk yapma<br>• Manevi doyum sağlama |
| Çekirdek Aile | Anne, baba ve evlenmemiş çocuklardan oluşan aile. | • Çocuk yapma<br>• Psikolojik doyum |
Günümüz Ailesindeki Değişimler
- Aile daha bağımsız hale geldi ancak akrabalar arası dayanışma azaldı.
- Kadının eğitim seviyesinin ve çalışma oranının artmasıyla ailedeki etkinliği arttı, baba yetkisi zayıfladı. İlişkiler daha eşitlikçi ve demokratik bir yöne evrildi.
- Ailedeki çocuk sayısı azaldı, çocuğa verilen değer arttı. "Çocuk erkil" (çocuğun isteklerine göre işleyen) aile türü ortaya çıktı.
- Geleneksel roller büyük oranda varlığını korumaktadır.
Aile Kültürü ve İletişim
- Aile Kültürü Unsurları:
- Üyeler, davranışları etkileyen mevcut değerleri paylaşır.
- Üyeler için tanımlanmış roller vardır.
- Ailedeki gücün kullanımı ve dağılımı tanımlanmıştır.
- Aile İçi İletişim:
- Primer (birincil) ilişkileri anlamak için iletişim özelliklerini anlamak önemlidir.
- Etkili iletişim olmazsa çiftlerde memnuniyet ve anlamlılık azalır.
Aile ve Sağlık İlişkisi
- Ailenin İkili Rolü: Aile, hem hastalık etkeni hem de tedavi aracı olabilir.
- Sağlıktaki Yeri: Aile, sağlığın korunması ve geliştirilmesinde temel sosyal ortamdır.
- Kültürün Etkisi: Aile kültürü, bireyin tedavi beklentilerini ve sağlık uygulamalarına yaklaşımını etkiler.
- Aile Hayatındaki Travmalar (Sağlığı Etkileyen):
- Yetersiz ebeveynlik
- Çatışma ve boşanma
- Hastalık ve sakatlık
- Ölüm
- Yoksulluk, göç, işsizlik
Türkiye'de Aile Yapısına Dair İstatistikler
| Kategori | Veri | Yıl / Kaynak |
| Hanehalkı Büyüklüğü | Ortalama 3,35 kişi | 2019 / TÜİK |
| Aile Tipi Oranları | Çekirdek Aile: %65,1 <br> Geniş Aile: %15 | 2019 / TÜİK |
| En Yüksek Hanehalkı | Şırnak (6,11 kişi) | 2019 / TÜİK |
| En Düşük Hanehalkı | Çanakkale (2,63 kişi) | 2019 / TÜİK |
| Ev İşleri | Genellikle kadınlar üstlendi. | 2021 / TÜİK |
| Hane Kararları | Genellikle ortak karar alındı. | 2021 / TÜİK |
| Kadınlarda Evlenme Yaşı | Uygun görülen ilk yaş: 25-29 (%47,8) | 2021 / TÜİK |
| Mutluluk Kaynağı | Bireyleri en çok aile mutlu etti (%74,1). | 2019 / TÜİK |
| Evlilik ve Mutluluk | Evlilerin mutluluk oranı: %55,6 <br> Evli kadınların oranı: %60,2 | 2019 / TÜİK |
| Gelecek Umudu | Bireylerin %70'i kendi geleceklerinden umutlu. | 2019 / TÜİK |