4. ünite
4. ünite fen bilimleri
maddenin hal değişimi
maddeler doğada katı sıvı gaz halinde bulunabilirler. maddelerin ısı aldığına yada verdiğinde bir fiziksel hale geçmesine hal değişimi denir.
katı bir madde çevresinden ısı alınca sıvı hale geçmesine erime denir.
sıvı haldeki bir madenin çevresine ısı vererek katı hale geçmesine donma denir.
sıvı haldeki bir maddenin çevresinden ısı alarak gaz hale geçmesine buharlaşma denir.
buharlaşma ve kaynama ortak yönleri
buharlaşma
1. ısı alan maddelerin gaz haline geçmesidir.
2. ısı alan sıvının yüzeyinde bulunur.
3. her sıcaklıkta gerçekleşir.
buharlaşmanın en hızlı olduğu durum kaynamadır.
kaynama
1. buharlaşmanın en hızlı olduğu durumdur.
2. ısı alan sıvının heryerinde bulunur.
3. her madde için belirli bir sıcaklıkta olur.
ÖRNEK deniz seviyesinde saf suyun kaynama noktası 100 c dir .
gaz halindeki bir maddenin çevreye ısı vererek sını hale geçmesine yoğuşma denir.
katı haldeki bir maddenin sıvı hale geçmeden direk gaz hale geçmesine süblimleşme denir. kuru buz ve naftalin süblimleşmeye örnek verilebilir.
maddenin ayırt edici özellikleri
her maddenin kendine ait bir çok özelliği vardır. maddeler bu özellikleri ile diğer maddelerden ayırt edilebilir.
erime ve donma noktası
katı bir madde ısıtıldığında sıcaklığı artmaya başlar. belirli bir sıcaklığa geldiğinde ise sıcaklığı sabitlenir ve erimeye başlar. saf maddelerin erimeye başlaığı bu sıcaklık değerine erime noktası sıcaklığı denir. saf maddelerin donmaya başladığı ve donma süresince aynı kalan sıcaklığa da donma noktası sıcaklığı denir. saf bir maddenin katı hali hangi sıcaklıkta erirse sını hali de aynı sıcaklıkta donar.
kaynama noktası
1. saf bir sıvının kaynamaya başladığı sıcaklığa kaynama noktası denir. her maddenin kaynama noktası faklıdır.
2. kaynama noktası sıvı maddeler için ayırt edici bir özelliktir.
3. maddelerin kaynama sıcaklığı tamamen buharlaşıncaya kadar sabit kalır.
ısı alışverişi
sıcaklıkları farklı olan maddeler temas ettiğinde bu maddeler arasında ısı alışverişi gerçekleşir. ısı enerjisi sıcaklığı yüksek olan cisimden sıcaklığı düşük olan cisme aktarılır. ısı aktarımı cisimlerin sıcaklıklarını eşit olana kadar devam eder.
sıcaklıkları eşit olan maddeler arasında ısı alışverişi gerçekleşmez.
ısı akışı sırasında madde hal değişim sıcaklığında değil ise ısı alan maddenin sıcaklığı artar ısı veren maddenin sıcaklığı azalır.
şekildeki özdeş cisimler birbirine temas ettirildiğinde sıcaklığı 90 c olan k cisminden sıcaklığı 10 c olan l cismine doğru ısı akışı gerçekleşir.k cismi ısı verirken L cismi ısı alır.
- ısı aktarımı sonucunda cisimlerin sıcaklıklarının 50c de eşitlendiğini görüyoruz sıcaklıkları eşit olan cisimler arasında ısı alışverişi gerçekleşmez.