Online Notepad

1. Kalbin Anatomik ve Fizyolojik Yapısı

Kalp; ön mediastinumda, akciğerler, sternum ve diyafram arasında yer alan koni şeklinde bir organdır.

Kalbin Tabakaları

• Endokard: Kalp boşluklarının iç yüzünü örten ve damar endoteli olarak devam eden en iç tabakadır.
• Miyokard: Kalbin kas tabakasıdır. Çizgili kas yapısındadır ancak istem dışı çalışır. Kalbin pompalama gücünü sağlar.
• Perikard: Kalbi dıştan saran çift katlı zardır. Dışta pariyetal, içte visseral (epikard) tabaka bulunur. Aralarındaki perikardiyal boşlukta sürtünmeyi önleyen yaklaşık 30 ml sıvı bulunur.

Kalbin Boşlukları ve Kapakları

Kalp sağ ve sol olmak üzere iki ana bölüme, toplamda dört boşluğa ayrılır. Kan akışını tek yönlü sağlayan kapaklar mevcuttur:

• Atriyoventriküler Kapaklar: Atriyumlar (kulakçık) ve ventriküller (karıncık) arasında bulunur. Sağda Triküspid, solda Biküspid (Mitral) kapak yer alır.
• Semilüner Kapaklar: Ventrikül çıkışlarında bulunur. Sağda Pulmoner kapak, solda Aort kapağı yer alır.

2. Kalbin İleti Sistemi ve Kas Özellikleri

Kalbin elektriksel uyarısı belirli bir düzen içinde yayılır:

1. Sinoatriyal (SA) Nod: Kalbin doğal pili (pacemaker) olup uyarıyı başlatır.
2. Atriyoventriküler (AV) Nod: Uyarıyı ventriküllere iletmeden önce hafifçe yavaşlatır.
3. His Demeti ve Purkinje Lifleri: Uyarıyı ventrikül kasına çok hızlı şekilde yayarak kasılmayı sağlar.

Kalp Kasının Temel Özellikleri

• Eksitabilite: Uyarıya cevap olarak depolarize olma yeteneği.
• Otomatisite: Dış uyarı olmadan kendi impulsunu üretebilme (SA nod).
• Kontraktilite: Kasılabilme yeteneği.
• Refrakterlik: Bir uyarı varken yeni bir uyarıya cevap vermeme dönemi.
• Konduktivite: Elektriksel impulsları iletebilme özelliği.

3. Önemli Kardiyak Terimler ve Tanımlar

• Kardiyak Siklus: Bir sistol (kasılma) başından bir sonraki diyastol (gevşeme) sonuna kadar geçen süreçtir.
• Stroke Volüm (Vurmu Hacmi): Her bir kasılmada sol ventrikülden atılan kan hacmidir (yaklaşık 70 ml).
• Kardiyak Output (Kalp Debisi): Bir dakikada kalpten pompalanan kan miktarıdır.
• Preload (Ön Yük): Sol ventrikülün diyastol sonu basıncı veya hacmidir (kalbe dönen kan miktarı).
• Afterload (Art Yük): Ventrikülün kanı pompalamak için yenmek zorunda olduğu dirençtir (periferik direnç).
• Frank-Starling Yasası: Kalbe ne kadar çok kan gelirse (preload artışı), miyokard o kadar gerilir ve o kadar güçlü kasılır.

4. Kardiyovasküler Sistemin Değerlendirilmesi

Önemli Belirti ve Bulgular

• Dispne: Nefes darlığıdır.
  • Efor Dispnesi: Hareketle ortaya çıkar.
  • Ortopne: Sırt üstü yatınca artan, oturunca geçen nefes darlığıdır.
  • Paroksismal Nokturnal Dispne (PND): Gece uykudan boğulma hissiyle uyandıran durumdur.
• Siyanoz: Kandaki deoksijenize hemoglobinin artması sonucu deri ve mukozaların morarmasıdır.
• Senkop: Beyne giden kan akışının azalmasıyla oluşan geçici bilinç kaybıdır.
• Ödem: Sağ kalp yetmezliği veya sıvı yüklenmesi belirtisidir.

Laboratuvar Testleri ve Tanı

• Kardiyak Enzimler: Miyokard infarktüsü (MI) tanısında Troponin I ve T (yüksek özgüllük) ile CK-MB en değerli belirteçlerdir.
• Lipid Paneli: Kolesterol, LDL, HDL ve Trigliserit seviyeleri risk değerlendirmesi için bakılır.
• Koagülasyon: Antikoagülan alanlarda PT ve INR (hedef genelde 2-3 arası) izlenmelidir.

5. Koroner Arter Hastalıkları (KAH)

Ateroskleroz

Arterlerin iç tabakasında (intima) lipit, kalsiyum ve fibröz dokunun birikerek plak oluşturması ve damar çapını daraltması sürecidir.

Angina Pektoris

Miyokardın oksijen ihtiyacının karşılanamadığı reversibl (geri dönüşlü) iskemi durumudur.

• Stabil Angina: Fiziksel efor veya stresle gelir, dinlenme veya nitrogliserin ile geçer.
• Anstabil Angina: İstirahatte de gelebilir, şiddeti ve sıklığı artar; MI için ciddi bir uyarıcıdır.

Akut Miyokard İnfarktüsü (AMI)

Kalp kasının uzun süreli iskemisi sonucu doku nekrozu (ölümü) gelişmesidir.

• Belirtiler: Göğüste sıkışma, baskı tarzında ağrı; sol kol, çene ve omuza yayılım; terleme, bulantı ve hazımsızlık hissi.
• EKG Bulguları: ST segment değişiklikleri ve patolojik Q dalgası.

6. Hemşirelik Bakımı ve Tedavi Protokolleri

Göğüs Ağrısı ve MI Bakımı

• Acil Yaklaşım: Ağrı yönetimi (Morfin), oksijen desteği ve nitrogliserin uygulaması.
• Nitrogliserin Protokolü:
  • Ağrı anında 5 dakika arayla toplam 3 doz (dilaltı/sprey) uygulanabilir.
  • 3 doz sonrası ağrı geçmezse acil yardım çağrılmalıdır.
  • Dikkat: Hipotansiyon en önemli yan etkidir. Işıktan korunmalı ve 6 ayda bir yenilenmelidir. Erektil disfonksiyon ilaçlarıyla birlikte kullanılmamalıdır.

Fibrinolitik Tedavi ve Hemşirelik İzlemi

Pıhtı eritici (Streptokinaz, t-PA) tedavi sonrası hemşirenin dikkat etmesi gerekenler:

• Enjeksiyon ve invaziv girişimlerden kaçınılmalıdır (kanama riski).
• Hasta kanama belirtileri (diş eti, idrar, cilt) açısından gözlenmelidir.
• Aritmi ve hipotansiyon takibi için monitörizasyon yapılmalıdır.

Hemşirelik Tanıları

• Azalmış miyokard perfüzyonuna bağlı Ağrı.
• Sol ventrikül disfonksiyonuna bağlı Gaz Değişiminde Bozulma.
• Hastalık sürecine bağlı Anksiyete ve Bilgi Eksikliği.

7. Kalp Yetmezliği ve Diğer Patolojiler

Kalp Yetmezliği (KY)

Kalbin dokuların ihtiyacı olan kanı pompalayamamasıdır.

• Sol Kalp Yetmezliği: Akciğerlerde konjesyon (sıvı birikimi), dispne, ortopne ve öksürük ile karakterizedir.
• Sağ Kalp Yetmezliği: Vücutta ödem, juguler venöz dolgunluk, karında asit ve karaciğer büyümesi (hepatomegali) görülür.

Hipertansiyon (HT)

Kan basıncının 140/90 mmHg ve üzerinde olmasıdır. Hedef organ hasarına (beyin, göz, kalp, böbrek) yol açabilir.

• Yaşam Tarzı Değişikliği: Tuz kısıtlaması (<3.8 g/gün), kilo kontrolü ve fiziksel aktivite.

8. Farmakolojik Tedavi Tablosu