İlaç Etkileşimleri
EMİLİM
• Metotreksat ve Fenitoin - bağırsak mukoza hasarı yapar
• Felodipin ve greyfurt suyu
antiaritmik
• Tetrasiklin, Florokinolonlar ve Antiasitler
Emilimi, biyoyararlanımı düşürür
(antibiyotik)
DAĞILIM
• Varfarin ve Sulfonamid
• Fenitoin ve Sodyum Valproat
serum serbest fenitoin artışı olur. fenitoin intoksikasyonu gerçekleşir.
(dağılım düzeyinde)
• Kinidin ve Lorepamid
antiepileptik ve kabızlık
METABOLİZMA
Metabolizma indüksiyonu:
• Rifampin
• Fenobarbital
• Fenitoin
• Karbamazepin
Metabolizma inhibisyonu
• Eritromisin
• Ketokonazol (antifungal)
• Simetidin (mide koruyucu yani antihistanimik H2 inhibitörü)
• Sodyum Valproat
• Propranolol (beta bloker)
İlacın metabolizma indüksiyonu varsa diğer ilacın etkisini düşürür.
• Fenobarbital, Varfarin'in metabolizmasını artırarak antikoagülan etkiyi azaltabilir.
• Oral Kontraseptifler ile Rifampin veya Antikonvülzanlar birlikte alınırsa;
metabolizma indüksiyonu olur ve kontraseptif (gebelikte koruyucu) etkide başarısızlık görülür.
• Siklosporin (immünosupresif) ve Ketokonazol (antifungal), Eritromisin
Siklosporin yıkımı azalır ve kanda artışı toksisiteye neden olabilir.
Allograftı (doku reddi) görülebilir.
ATILIM
• Digoksin (kalp yetmezliği) ve Kinidin (antiaritmik)
Kinidin, digoksinin renal atılımını azaltır; serum digoksin yükselir. EKG değişiklikleri, aritmi görülebilir.
• Salisilat (Aspirin) ve Antiasidler
Antiasitler idrar pH'sinde artışa neden olarak salisilatların atılımını artırır. (iyon tuzağı denir)
Asidik ilaçlar bazik, bazik ilaçlar asidik ortama gitme eğilimindedir.
SİNERJİZMA
Sumasyon (Aditif) = 1+ 1 = 2
• Aspirin ve parasetamol
Potansiyalizasyon = 0 + 3 = 5
• Antikolinesterazlar ve Kolin Esterleri
• Kokain ve Noradrenalin
• MAO İnhibitörleri ve Efedrin
• Tiroksin ve Adrenalin
Antikolinesterazlar, asetilkolini kolin ve asetile parçalar.
Bu ilaç parçalanmayı engelleyerek sinaptik aralıkta asetilkolin artışına neden oluyor bu nedenle parasempatik etki artar.
KİMYASAL ANTAGONİZMA
Agonist - Antagonist (genelde zehirlenme tedavisinde kullanılır)
• Heparin X Protamin
• Organofosfat X Pralidoksim
• Dimerkaprol X Ağır Metaller
• Digoksin X Digitalis - Antidot
Organofosfat (tarım ilacı) kolinesterazı inhibe eder, parasempatik etkiyi artırır.
FİZYOLOJİK ANTAGONİZMA
İki ilaç ayrı reseptör mekanizma ile zıt yönde etkilidir.
• Nitritler X Adrenalin
Nitrit: Vazodilatasyon
İki ilaç aynı reseptöre bağlanır!
FARMAKOLOJİK ANTAGONİZMA
Aynı reseptör yani biri uyarıyor diğeri engelliyor gibi
• Asetilkolin X Atropin
• Morfin X Nalokson
• Histamin X Antihistanimikler
• Testosteron X Siproteron
• Adrenalin X Fenoksibenzamin
• Östrojen X Tamoksifen (meme kanseri)