kurul
"Bir pilotta olmaması gereken en önemli özellik sizce nedir?"
"Bence bir pilotta kesinlikle olmaması gereken en kritik özellik, stres ve baskı altında durumsal farkındalığını kaybetmek ve prosedürleri takip etmeyi bırakmaktır.
Çünkü kokpitte her zaman beklenmedik durumlar olabilir. Bu durumlarda pilotun soğukkanlılığını koruyarak, ekip iletişimini kesmemesi, önceden belirlenmiş prosedürlere ve check-list'lere sadık kalması hayati önem taşır. Panik, karar verme yetisini zayıflatır ve güvenliği riske atar."
"Kokpitte en önemli 3 kural nedir?"
Güvenlik her zaman ilk önceliktir - Tüm karar ve eylemlerimizde en üst seviyede güvenliği sağlamak zorundayız
Prosedürlere ve check-list'lere kesin bağlılık - Bu, standartları korumamızı ve hata yapma olasılığını en aza indirmemizi sağlar
Etkili ekip iletişimi ve kaynak yönetimi (CRM) - Kaptan ve first officer'ın sürekli açık iletişim halinde olması, durumsal farkındalığı korumamız için hayati önem taşır"
"Son 24 saat içinde havacılıkla ilgili ne öğrendin?"
"Son 24 saat içinde okuduğum bir incident raporunda, Air India'a ait bir Boeing 787 uçağının, herhangi bir acil durum (emergency) ilan etmeden kendi kendine 'RAT' yani 'Ram Air Turbine'ı açtığını öğrendim.
Bu benim için çok ilginçti çünkü RAT, uçaktaki hidrolik ve elektrik sistemlerinin tamamen arızalandığı 'last resort' (son çare) durumlarında otomatik olarak devreye giren bir sistemdir.
"Tabii ki. Ben Baran Can Tok. Havacılık olan tutkum ve teknik altyapım, Kocaeli Üniversitesi Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesi'nde Havacılık Elektrik ve Elektroniği bölümünden 3.22 ortalamayla mezun olmamla şekillendi. Bu süreçte, MNG Airlines'da 10 aylık staj deneyimim oldu ve burada uçak sistemlerini first-hand gözlemleme fırsatım oldu. Mezuniyetim sonrasındaki dönemde, kariyer hedefimi netleştirmek ve kendimi tam anlamıyla pilotaj eğitimine hazırlamak için zaman ayırdım.
Pilot olma motivasyonum ise, üniversitede edindiğim teknik bilgi ile insan hayatına dair büyük bir sorumluluğu birleştirebileceğim tek yerin kokpit olduğunu fark etmemle başladı. Sistemleri sadece tamir etmenin değil, onları kullanarak güvenli bir uçuşu yönetmenin ve her seferinde mükemmelliği aramanın benim için en anlamlı kariyer yolu olduğuna karar verdim."
"Peki, sizce bir First Officer'ın kokpitteki en önemli sorumluluğu nedir?"
First Officer, uçuş planına bağlı olarak hem Pilot Monitoring (PM) hem de Pilot Flying (PF) rolünü üstlenir.
Pilot Flying (PF) olarak görevi, uçağı fiziksel olarak kontrol etmek ve manevraları yönetmektir.
Pilot Monitoring (PM) olarak görevi ise, PF'yi desteklemek, prosedürleri okumak, sistemleri izlemek ve iletişimi yönetmektir.
Ancak, rolü ne olursa olsun, FO'nun en temel ve değişmeyen sorumluluğu 'ortak güvenlik sorumluluğu'dur. İster uçağı kullanıyor olsun, ister sistemleri izliyor olsun, durumsal farkındalığını korumak ve herhangi bir güvenlik tehdidini -kimden gelirse gelsin- açık ve saygılı bir şekilde dile getirmekle yükümlüdür. Bu, CRM felsefesinin temel taşıdır."
"Peki, Pilot Monitoring olarak kaptanın bir hatasını gördüğünüzde tam olarak nasıl bir yaklaşım sergilersiniz?"
"Bu durumda izleyeceğim yol, standart CRM (Crew Resource Management) iletişim prensiplerine dayanır. İlk olarak, gördüğüm durumu gözlemimi kişiselleştirmeden ve suçlayıcı olmadan net bir şekilde ifade ederim. Örneğin; 'Kaptan, şu an [belirli bir prosedür veya checklist] aşamasındayız, [gözlemlediğim durum] şeklinde ilerliyor, siz ne düşünüyorsunuz?' gibi bir yaklaşım benimserim.
Amacım, bir 'hatayı yüzüne vurmak' değil, ortak durumsal farkındalığı sağlamak ve güvenliği pekiştirmektir. Eğer durum acil veya emniyeti doğrudan tehdit ediyorsa, 'Challenge and Response' prensibini daha direkt bir dille uygular ve gerekiyorsa uçağın kontrolünü devralmak için standart ifadeleri kullanırım. Nihai hedef her zaman SOP'lara (Standard Operating Procedures) uygun, güvenli bir operasyondur."
Peki, teknik bilginizi ölçmek istiyorum. Basitçe anlatır mısınız, bir uçak nasıl uçar? Kaldırma kuvveti (lift) nasıl oluşur?"
Bir uçağın uçması, üzerine etki eden dört temel kuvvetin dengesiyle açıklanır: Thrust (İtki), Drag (Sürükleme), Lift (Kaldırma) ve Weight (Ağırlık).
Thrust, motorlar tarafından üretilir ve uçağı ileri doğru hareket ettirir. Bu ileri hareket, kanatların havayı yarmasını sağlar.
Drag ise, havanın sürtünmesinden kaynaklanan ve uçağın bu ileri hareketine karşı koyan kuvvettir.
Uçuşun gerçekleşmesi için en kritik kuvvet olan Lift (Kaldırma Kuvveti), kanat profilinin özel yapısı sayesinde oluşur. Kanadın üstünden geçen hava, altından geçen havaya göre daha hızlı hareket eder ve Bernoulli Prensibi gereği, kanadın üst yüzeyinde daha düşük bir basınç oluşur. Bu basınç farkı, uçağı yukarı doğru kaldıran kaldırma kuvvetini yaratır.
Sonuç olarak; kalkış için, thrust'ın drag'ı, lift'in de weight'i yenmesi, yani onlardan büyük olması gerekir. Bu denge sağlandığında uçak yerden havalanır ve uçar."