Online Notepad

Ameliyat Öncesi Dönem

Cerrahi girişim kararı verildiğinde başlayan ve hasta ameliyathaneye teslim edilinceye kadar geçen süredir. Bu süreçte hastanın değerlendirilmesi ve bakım planının oluşturulması esastır.

Ameliyat Öncesi Bakımın Aşamaları

1. Psikolojik Hazırlık: Hastanın anksiyete ve korkularını yönetmek.
2. Fizyolojik Hazırlık: Vücudu cerrahiye en iyi duruma getirmek.
3. Yasal Hazırlık: Gerekli onam ve belgeleri tamamlamak.
4. Hasta Eğitimi: Ameliyat süreci ve sonrası hakkında bilgilendirme yapmak.

--------------------------------------------------------------------------------

1. Fizyolojik Hazırlık

Amaç: Hastanın sağlık durumunu mümkün olan en iyi düzeye getirmek, cerrahi ve anestezi risk faktörlerini saptayıp azaltmak, potansiyel komplikasyonları öngörerek önlem almak ve bakım kalitesini artırmaktır.

Hastanın Değerlendirilmesi

Fizyolojik Risk Faktörleri ve Muhtemel Komplikasyonlar

İlaç Kullanımı

Anesteziyi olumsuz etkileyebilecek ilaçlar ameliyat öncesi kesilmeli veya değiştirilmelidir.

Dikkat Edilmesi Gereken İlaç Grupları:

Laboratuvar ve Tanılama Testleri

Beslenme, Sıvı ve Bağırsak Hazırlığı

• Beslenme Kısıtlaması: Ameliyat sırasında mide içeriğinin solunum yoluna kaçmasını (aspirasyon) önlemek için uygulanır.
  • Berrak Sıvılar: Ameliyattan 2 saat öncesine kadar alınabilir.
  • Anne Sütü: 4 saat öncesine kadar.
  • Katı Gıdalar ve Yağlı Besinler: 6-8 saat öncesinde kesilir.
  • Not: Sakız çiğnemek, şekerleme yemek ameliyat erteleme nedeni değildir. Düzenli kullanılan ve kesilmesi gerekmeyen ilaçlar ameliyattan 1 saat öncesine kadar 30 ml su ile verilebilir.
• Bağırsak Hazırlığı: Özellikle abdominal cerrahi öncesi, cerrahi alanın görüşünü artırmak ve kontaminasyonu önlemek için lavman (enema) veya ilaçlarla yapılır.

Cilt Hazırlığı ve Enfeksiyon Önleme

• Amaç: Cerrahi alan enfeksiyonu (CAE) riskini azaltmaktır.
• Banyo: Hastanın ameliyat öncesi gece veya sabah sabunlu (antimikrobiyal veya normal) su ile duş alması önerilir.
• Tüy Temizliği: Rutin olarak yapılmamalıdır. Gerekliyse, jilet (tıraş) yerine klipper ile ameliyata en yakın zamanda (ameliyat günü, ameliyathanede) yapılmalıdır. Hasta kendi tüy temizliğini yapmamalıdır.
• Profilaktik Antibiyotik: Cerrahi türüne göre endike olduğunda, insizyondan önceki 120 dakika içinde, serum ve dokuda yeterli konsantrasyonu sağlayacak şekilde uygulanır. Ameliyat sonrası devam ettirilmez.
• İntranazal Mupirocin: S. aureus taşıyıcısı olduğu bilinen hastalarda enfeksiyon riskini azaltmak için burun içine mupirocin merhem uygulanması düşünülebilir.

--------------------------------------------------------------------------------

2. Psikolojik Hazırlık

Amaç: Hastanın anksiyetesini gidermek, ameliyat sonrası daha az ağrı kesiciye ihtiyaç duymasını sağlamak, iyileşmeyi hızlandırmak ve erken taburculuğa yardımcı olmaktır.

• Hastanın Endişeleri: Ağrı, anesteziden uyanamama, komplikasyon gelişmesi, ameliyat sonrası görünüm gibi konularda endişeleri olabilir.
• Stres Yanıtı: Cerrahi, vücutta kortizol gibi stres hormonlarının salınımına neden olan bir travmadır. Psikolojik hazırlık bu yanıtı hafifletir.
• Hemşirenin Rolü:
  • Hasta ve ailesinin korkularını ifade etmesine fırsat verir.
  • Soruları yanıtlar ve yanlış anlamaları düzeltir.
  • Ameliyat süreci ve sonrası (yoğun bakım, ağrı, beslenme durumu vb.) hakkında net bilgi verir.
  • Hastanın dini ve kültürel gereksinimlerini karşılar.

--------------------------------------------------------------------------------

3. Yasal Hazırlık

• Bilgilendirilmiş Onam: Hastanın, önerilen cerrahiyi kabul etmeden önce tüm süreci anlaması ve onay vermesi sürecidir. Onamı imzalatma sorumluluğu hekime aittir.
  • Onam, hasta sedasyon almadan önce, bilinci açıkken alınmalıdır.
  • Hasta her şeyi anladıktan sonra, baskı altında kalmadan imzalamalıdır.
  • 18 yaş altı veya bilinci kapalı hastalarda yasal vasi/aile imzalar.
  • Acil durumlarda onam telefonla alınıp 24 saat içinde yazılı hale getirilebilir.
• Taraf/Bölge İşaretlemesi: Yanlış taraf/hasta/organ cerrahisini önlemek için kritik bir adımdır.
  • Kim Yapar: Hekim.
  • Ne Zaman: Hasta uyanıkken, ameliyathaneye gitmeden önce.
  • Nasıl: Silinmez cerrahi kalemle, "X" işareti yerine cerrahın baş harfleri veya ok gibi net işaretler kullanılır. İşaret, işlem yapılacak bölgeye veya çok yakınına yapılır.

--------------------------------------------------------------------------------

4. Hasta Eğitimi

Amaç: Hastanın bakımına aktif katılımını sağlamak, anksiyeteyi azaltmak, komplikasyonları önlemek ve iyileşmeyi hızlandırmaktır.

Eğitim Konuları

• Ameliyat Sonrası Egzersizler:
  • Derin Solunum ve Öksürük Egzersizleri: Akciğer kapasitesini artırmak, sekresyonları atmak ve atelektazi (akciğer sönmesi) ve pnömoni gibi komplikasyonları önlemek. Beyin, göz, kulak ve fıtık ameliyatlarından sonra öksürük egzersizi yapılmaz.
  • İnsentif Spirometre (Triflo) Kullanımı: Akciğerleri çalıştırmak için kullanılır.
  • Ayak ve Bacak Egzersizleri: Venöz stazı (kan göllenmesi) ve pıhtı (trombüs) oluşumunu önlemek için yapılır.
• Ağrı Yönetimi: Ağrı skalası kullanımı ve ağrı kontrol yöntemleri hakkında bilgi verilir.
• Erken Ayağa Kalkma (Mobilizasyon): Dolaşımı hızlandırır ve komplikasyon riskini azaltır.
• Yatak İçi Hareketler: Yana dönme ve güvenli şekilde yataktan kalkma öğretilir.
• Diğer Bilgiler: Ameliyatın tahmini süresi, yaranın yeri, dren ve kateterlerin varlığı gibi konularda bilgilendirme yapılır.

Ameliyat Sabahı Hazırlık

• Hastanın kimlik doğrulaması yapılır.
• Açlık durumu kontrol edilir.
• Onam formu ve gerekli belgeler teyit edilir.
• Taraf işaretlemesi kontrol edilir.
• Varsa protez, takı, oje vb. çıkarılır.
• Tüm bu adımlar "Güvenli Cerrahi Kontrol Listesi" ile doğrulanarak hasta ameliyathaneye güvenli bir şekilde teslim edilir.

--------------------------------------------------------------------------------

Sık Karşılaşılan Hemşirelik Tanıları

• Cerrahi deneyime ve sonuca bağlı anksiyete.
• Cerrahi sürece bağlı algılanan tehditle ilişkili korku.
• Ameliyat öncesi ve sonrası beklentilerle ilgili bilgi eksikliği.