Online Notepad

Bu belge, Avrupa Resüsitasyon Konseyi (European Resuscitation Council; ERC) 2025 kılavuzu temel alınarak hazırlanan Temel Yaşam Desteği (TYD) uygulamalarını, hemşirenin yapması gereken işlemleri ve girişimleri özetlemektedir.

Temel Yaşam Desteği (TYD) Tanımı ve Ana Mesajlar

TYD, solunumu veya kalbi durmuş bir kişiye, akciğerlerine oksijen gitmesini ve kalpten kan pompalanmasını sağlamak amacıyla yapılan ilaçsız girişimlerdir.

Hemşire İçin Ana Mesajlar:

• Tanı: Kalp durmasını tanımayı öğrenin.
• Yardım Çağır: Emin olmasanız bile acil sağlık hizmetlerini (hastane dışı 112, hastane içi 2222/Mavi Kod) gecikmeden arayın.
• Müdahale Et: Durumdan emin değilseniz bile kalp masajı yapmak ciddi yaralanmalara neden olmaz. Zarar verme endişesi olmadan varsayılan kalp durması için masaja başlayın.
• OED Kullan: Eğitim almamış olsanız bile Otomatik Eksternal Defibrilatör (OED) kullanabilirsiniz. OED'ler kilitli tutulmamalıdır.
• Hayat Kurtar: Erken Kardiyopulmoner Resüsitasyon (KPR) ve OED hayat kurtarır.

Yaşam Kurtarma Zinciri

Ani kardiyak arrest sonrası hastayı yaşama döndürmek için uygulanan ardışık ve birbirini tamamlayan girişimlerdir. Hemşire bu zincirin her halkasında kritik bir role sahiptir.

--------------------------------------------------------------------------------

Yetişkin Temel Yaşam Desteği (8 Yaş ve Üzeri)

1. Olay Yeri Değerlendirmesi

Hemşirenin ilk görevi kendisinin, çevrenin ve hastanın güvenliğini sağlamaktır.

• Çevre Güvenliği: Meraklı kalabalığı uzaklaştırır. Elektrik çarpması riski varsa akımı keser.
• Kişisel Güvenlik: Kan ve vücut sıvılarıyla temastan kaçınmak için eldiven ve koruyucu solunum bariyeri gibi standart önlemleri alır.

2. Bilinç Durumu Kontrolü

• Hastanın omuzlarına dokunarak ve yüksek sesle "Nasılsınız?" diye sorarak bilinci kontrol eder.

3. Bilinç Varsa Yapılacaklar

• Pozisyon: Hasta/yaralıyı tehlike yoksa bulunduğu pozisyonda bırakır.
• Değerlendirme: ABCDE (Havayolu, Solunum, Dolaşım, Nörolojik Durum, Giysilerin Çıkarılması) sıralamasına göre tam vücut değerlendirmesi yapar.
• Yardım: Gerekliyse Mavi Kod (2222) çağırır.
• İzlem: Hastayı düzenli aralıklarla yeniden değerlendirir.

4. Bilinç Yoksa Yapılacaklar

• Yardım Çağır (ÖNCE ARA): ERC 2025 kılavuzuna göre, hasta yanıt vermiyorsa (bilinci kapalıysa) hemen yardım çağrılır.
  • Hastane Dışı: 112'yi arar/aratır.
  • Hastane İçi: Mavi Kod (2222) aktivasyonu yapar.
  • İpucu: Telefonu hoparlöre alarak bir yandan yardım çağırma işlemini yaparken diğer yandan solunum kontrolüne geçebilir.
• Pozisyon: Hastayı sert bir zemine, baş-boyun-gövde ekseni düz olacak şekilde sırt üstü yatırır.

5. Havayolu ve Solunum Değerlendirmesi

• Hava Yolu Açıklığı: Bir elini hastanın alnına, diğer elinin parmaklarını çenesine koyarak "Baş Geri-Çene Yukarı" manevrasını uygular. Boyun travması şüphesi varsa bu manevra yerine "Çene İtme (Jaw-Thrust)" manevrası yapar.
• Solunum Kontrolü ("Bak-Dinle-Hisset"): Yüzünü hastanın ağzına yaklaştırarak 10 saniye boyunca;
  • Bak: Göğüs kafesinin hareketine bakar.
  • Dinle: Solunum sesini dinler.
  • Hisset: Nefesi yanağında hissetmeye çalışır.
• Agonal Solunum: Kalp durmasının kritik bir işareti olan, normal olmayan, yavaş ve seyrek nefes alma (gasping) hareketini normal solunum olarak kabul ETMEZ.

6. Solunum Varsa / Yoksa

• Normal Solunum Varsa: Hastayı derlenme (iyileşme) pozisyonuna alır ve solunumu izlemeye devam eder.
• Solunum Yoksa veya Anormalse: Derhal göğüs basısına başlar.

7. Göğüs Basısı (Kalp Masajı)

• Yer Tespiti: Sternumun (göğüs kemiği) alt yarısının merkezini belirler.
• El Pozisyonu: Bir elin topuğunu bu merkeze yerleştirir, diğer eli üzerine koyar ve parmakları kenetler. Parmakların kaburgalara temas etmesini önler.
• Vücut Pozisyonu: Kollarını dirseklerden bükmeden dik tutar ve omuzlarını doğrudan hastanın göğsü üzerine konumlandırır.
• Uygulama:
  • Hız: Dakikada 100-120 bası ritminde (Bee Gees - "Stayin' Alive" şarkısının ritmi yardımcı olabilir).
  • Derinlik: Göğsü 5-6 cm çöktürür.
  • Oran: 30 göğüs basısı sonrası 2 kurtarıcı soluk verir (30:2).

8. Kurtarıcı Soluk

• Hazırlık: 30 bası sonrası "Baş Geri-Çene Yukarı" pozisyonu verir. Hastanın burnunu kapatır.
• Uygulama: Normal bir nefes alıp, ağzını hastanın ağzını tamamen kaplayacak şekilde yerleştirir. Göğüs kafesini yükseltecek şekilde 1 saniye boyunca nefes verir.
• Tekrar: Havanın geri çıkmasını bekledikten sonra ikinci soluğu verir. İki soluk 5 saniyeden uzun sürmemelidir.
• Sorun Giderme: Eğer göğüs yükselmiyorsa, hastanın ağız içini kontrol eder ve baş pozisyonunu düzeltir.

9. OED (Otomatik Eksternal Defibrilatör) Kullanımı

• Başlatma: OED gelir gelmez cihazı açar.
• Pedleri Yapıştırma: Cihazın sesli/görsel komutlarını takip ederek pedleri hastanın çıplak ve kuru göğsüne yapıştırır.
  • Standart Yerleşim: Bir ped sağ köprücük kemiği altına, diğeri sol koltuk altı hizasına.
  • Dikkat: Kıllı göğüslerde pedlerin iyi yapışması için gerekirse bölge tıraş edilir. Pacemaker varsa pedler en az 12-15 cm uzağa yapıştırılır.
• Ritim Analizi: OED "ritim analizi yapılıyor, hastaya dokunmayın" uyarısı verdiğinde herkesin hastadan uzaklaştığından emin olur.
• Şok Uygulama:
  • Şok Gerekliyse: Cihaz şok önerecektir. "Herkes uzaklaştı!" diye bağırarak kimsenin hastaya dokunmadığından emin olur ve şok düğmesine basar. Şok verildikten HEMEN SONRA gecikmeden 30:2 oranında KPR'ye devam eder.
  • Şok Gerekli Değilse: Cihaz şok önermezse, HEMEN SONRA gecikmeden 30:2 oranında KPR'ye devam eder.
• Devamlılık: KPR'ye, Mavi Kod ekibi gelene, hasta yaşamsal belirtiler gösterene veya kendisi tükenene kadar devam eder. Birden fazla kurtarıcı varsa, yorulmamak için her 2 dakikada bir (yaklaşık 5 döngü) görev değişimi yapılır.

--------------------------------------------------------------------------------

Çocuk ve Bebek Temel Yaşam Desteği

Tanımlar: Bebek (<1 yaş), Çocuk (1-8 yaş)

1. Güvenlik ve Bilinç Kontrolü

• Güvenlik: Önce kendi güvenliğini, sonra çevre ve çocuğun/bebeğin güvenliğini sağlar.
• Bilinç Kontrolü:
  • Çocuk: Omuzlarına hafifçe dokunarak ve seslenerek kontrol eder.
  • Bebek: Ayak tabanına hafifçe vurarak bilinci kontrol eder.
• DSB Aracı: Çocuğun Davranışını, Solunumunu ve Beden Rengini kontrol etmek için basit bir tanıma aracıdır. Anormal davranış, zorlu solunum veya anormal (mavi, benekli, solgun) cilt rengi tehlike işaretidir.

2. Bilinç Varsa / Yoksa

• Bilinç Varsa: Tehlike yoksa pozisyonunu bozmaz, ABCDE değerlendirmesi yapar ve yardım çağırır.
• Bilinç Yoksa: Derhal yardım için bağırır.

3. Havayolu ve Solunum

• Hava Yolu Açıklığı: Çocuğun/bebeğin başını nazikçe geriye iter ve çenesini kaldırır.
• Solunum Kontrolü: "Bak-Dinle-Hisset" yöntemiyle 10 saniye solunumu değerlendirir.
• Normal Solunum Varsa: Derlenme pozisyonuna alır ve yardımı bekler.
• Solunum Yoksa veya Anormalse:
  • 5 Kurtarıcı Soluk: Ağız içini kontrol edip görünür bir cisim varsa çıkardıktan sonra 5 kurtarıcı soluk verir.
    • Çocuk: Burnunu kapatıp ağızdan soluk verir.
    • Bebek: Ağzıyla bebeğin ağzını VE burnunu birlikte kapatarak soluk verir.
  • Göğüs kafesinin yükseldiğini gözlemler.

4. Göğüs Basısı ve Solunum Oranı

• 5 kurtarıcı soluk sonrası yaşam belirtisi yoksa göğüs basısına başlar.
• Yer Tespiti: Sternumun alt yarısı.
• Teknik:
  • Çocuk: Tek veya çift elin topuğu ile.
  • Bebek: İki parmak ucuyla veya (iki kurtarıcı varsa) göğsü kavrayan başparmak tekniğiyle.
• Derinlik: Göğüs ön-arka çapının 1/3'ü kadar (Çocuk: ~5 cm, Bebek: ~4-5 cm).
• Hız: Dakikada 100-120 bası.
• Oran:
  • Sağlık Çalışanları: 15 göğüs basısı sonrası 2 soluk (15:2).
  • Tek İlk Yardımcı: 30:2 oranını da kullanabilir.
• Yardım Çağırma (Yalnızsa): 1 dakika KPR (yaklaşık 5 döngü) uyguladıktan sonra yardım çağırmak için ayrılır.

5. Çocuklarda OED Kullanımı

• Kullanım: 1 yaşından büyük çocuklarda güvenle kullanılır.
• Pedler: Varsa özel pediatrik pedler/zayıflatıcılar kullanılır (1-8 yaş). Pediatrik ped yoksa standart yetişkin pedleri kullanılır.
• Yerleşim: Pedler birbirine değmeyecek şekilde standart (anterolateral) veya alternatif (anteroposterior - biri göğüs önüne, diğeri sırta) olarak yerleştirilir.
• Süreç: OED yetişkinlerdeki gibi kullanılır. Cihazın komutları takip edilir. Şok sonrası veya şok önerilmediğinde HEMEN 15:2 KPR'ye devam edilir.