Temel Kavramlar ve Epidemiyolojik Veriler Sınavı

 

1. AÇIK UÇLU (KLASİK) SORULAR: KLİNİK MUHAKEME VE ANALİZ

Soru 1: 37 yaşında bir kadın hasta, eşiyle 7 aydır düzenli ve korunmasız cinsel ilişkiye girmelerine rağmen gebelik elde edemedikleri şikayetiyle infertilite polikliniğine başvurmuştur. ASRM/ACOG kriterlerini temel alarak; bu hastada infertilite değerlendirme sürecinin başlatılması için uygun zamanın gelip gelmediğini gerekçeleriyle analiz ediniz. 35 yaş altındaki bir kadın için bu yaklaşım nasıl değişirdi?

Soru 2: "Fekundabilite" kavramının klinik tanımını, canlı doğum (live birth) odaklı olacak şekilde yapınız. Bu oranın kadın yaşıyla olan ilişkisini ve yedi menstrual siklus sonundaki beklenen istatistiksel eşiği kaynak verilerine dayanarak açıklayınız.

Soru 3: Primer ve sekonder infertilite arasındaki temel farkları, "klinik gebelik tanısı" kriteri üzerinden karşılaştırınız. Daha önce doğumla sonuçlanmamış ancak klinik olarak doğrulanmış bir düşük (abortus) öyküsü olan hasta hangi kategoriye dahil edilmelidir? Nedenini belirtiniz.

2. KISA CEVAPLI SORULAR: TEKNİK TERMİNOLOJİ VE VERİ NETLİĞİ

Soru 1: Hiçbir kontrasepsiyon yöntemi kullanmayan ve yeterli sperm maruziyeti olan çiftlerin, 12 siklustan sonra gebe kalabilme oranı yüzde kaçtır? Cevap: ...........................................

Soru 2: Mevcut literatür ve ders verilerine göre, kadın doğurganlığının (fertilite) biyolojik olarak zirve yaptığı spesifik yaş kaçtır? Cevap: ...........................................

Soru 3: TÜİK verilerine göre Türkiye'nin 2023 yılındaki "toplam doğurganlık hızı" (kadın başına düşen canlı doğum sayısı) değeri nedir? Cevap: ...........................................

Soru 4: Zegers-Hochschild ve ark. (2017) tarafından hazırlanan uluslararası sözlüğe göre; klinik olarak infertilite ile aynı anlamda kullanılması gereken ve gebeliğin gerçekleşemediği durumları ifade eden tıbbi terim nedir? Cevap: ...........................................

3. ÇOKTAN SEÇMELİ SORULAR: KLİNİK MUHAKEME VE KARŞILAŞTIRMA

Soru 1: İnfertilitenin güncel tanım kriterleri (ASRM/ACOG) dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi infertilitenin karakterize edildiği bir "hastalık veya durum" kapsamında değerlendirilmez? A) Tanı testleri sonucunda üreme yeteneğinde bozulma saptanması B) Donör gamet kullanımını gerektiren tıbbi müdahale ihtiyacı C) 35 yaş ve üzeri kadınlarda 3. ayda gebelik oluşmaması nedeniyle değerlendirme başlatılması D) Tıbbi, cinsel ve üreme geçmişi nedeniyle başarılı gebelik elde edememe E) 35 yaş altı kadınlarda düzenli ilişkiye rağmen 12. ayda gebelik elde edilememesi

Soru 2: TÜİK 2025 projeksiyonları ve evlenme istatistikleri hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur? A) Ortalama ilk evlenme yaş farkı erkek ve kadın arasında 5 yıla yükselmiştir. B) Ortalama ilk evlenme yaşı erkeklerde 28,5, kadınlarda 26,0 olarak gerçekleşmiştir. C) Kaba evlenme hızının 2025 yılında en yüksek olduğu il İzmir'dir. D) Türkiye genelinde kaba evlenme hızı binde 8,03'e ulaşmıştır. E) 2025 yılında evlenen çiftlerin sayısı 2024 yılına göre artış göstermiştir.

Soru 3: "Açıklanamayan İnfertilite" tanısı için aşağıdaki klinik bulgulardan hangisinin "normal" olması bu tanının bir gereği değildir? A) Overyan fonksiyonlar ve ovülasyon B) Fallop tüplerinin anatomik açıklığı C) Ejakülat parametrelerinin normal sınırlarda olması D) Gebeliğin ilk 6 ay içinde kendiliğinden gerçekleşmesi E) Pelvisin anatomik ve fizyolojik durumu

Soru 4: Dünya genelindeki toplam doğurganlık hızı projeksiyonları (1950-2100) incelendiğinde, aşağıdaki eğilimlerden hangisi bilimsel bir gerçektir? A) Küresel doğurganlık hızı 2100 yılına doğru 1.85 seviyelerine gerileyen genel bir düşüş trendindedir. B) 1950'den günümüze sürekli bir artış gözlemlenmektedir. C) Türkiye'nin doğurganlık hızı Afganistan'dan daha yüksek seyretmektedir. D) Amerika Birleşik Devletleri ve Hindistan'ın doğurganlık hızları 2023 itibarıyla artışa geçmiştir. E) Gelişmiş ülkelerde doğurganlık hızı 5 doğumun üzerine çıkmıştır.

Soru 5: Fekundabilite oranının zamansal değişimi ile ilgili hangisi doğrudur? A) Her menstrual siklus için canlı doğum olasılığı %50'dir. B) Yedi menstrual siklusun sonunda fekundabilite oranı %10'un altına düşer. C) Yaş ilerledikçe fekundabilite oranı artış gösterir. D) 30 yaş altı kadınlarda fekundabilite oranı %30'dan fazladır. E) İlk siklusta gebelik elde edemeyen tüm çiftler steril kabul edilir.

4. DOĞRU – YANLIŞ SORULARI: VERİ DOĞRULAMA VE ANALİZ

  1. ( ) TÜİK 2025 verilerine göre Türkiye'de kaba boşanma hızının en yüksek olduğu il binde 3,28 ile İzmir'dir.
  2. ( ) Fekundabilite, korunmasız cinsel ilişki sonrası 1 yıl içinde klinik gebelik oluşması değil; her bir menstrual siklus başına canlı doğum olasılığıdır.
  3. ( ) 2025 verilerine göre Türkiye'de evlenen yabancı damatların sayısı (5.347), yabancı gelinlerin sayısından (28.646) fazladır.
  4. ( ) Yardımcı Üreme Tekniklerinin (YÜT) yaygınlaştığı Türkiye'de infertilite prevalansı %8-10 arasındadır.
  5. ( ) TÜİK 2025 projeksiyonlarına göre kaba evlenme hızının en düşük olduğu il binde 4,18 ile Tunceli'dir.
  6. ( ) Boşanmaların %34,0'ı evliliğin ilk beş yılı içinde gerçekleşmektedir.

5. EŞLEŞTİRME SORULARI: TANIMLAR VE KAVRAMSAL İLİŞKİLER

Aşağıdaki sol sütunda yer alan terimleri, sağ sütundaki en uygun tanımlarla eşleştiriniz.

TerimTanım Karşılığı
1. Subfertilite( ) Klinik olarak hiç gebelik tanısı almamış ve infertilite kriterlerini karşılayan durum.
2. Sekonder İnfertilite( ) Çiftlerin fertilite kapasitesinin azalmasına bağlı olarak çocuk sahibi olamaması durumu.
3. Primer İnfertilite( ) Bir menstrual siklus boyunca canlı doğumla sonuçlanan gebelik olasılığı.
4. Fekundabilite( ) İnfertilite ile aynı anlamda kullanılan, gebeliğin gerçekleşemediği durumu ifade eden terim.
5. Sterilite( ) Daha önce en az bir klinik gebelik başlatmış ancak son 12 aydır tekrar gebelik elde edemeyen durum.

6. BOŞLUK DOLDURMA SORULARI: İSTATİSTİKİ VE KRİTİK EŞİKLER

  1. Türkiye'de ortalama ilk evlenme yaşı 2025 projeksiyonunöa gre erkeklerde __________, kadınlarda __________ olmuştur.
  2. Kadınlarda doğurganlık (fertilite) hızı biyolojik bir eşik olarak __________ yaşından sonra belirgin şekilde düşmeye başlar.
  3. Türkiye'deki boşanma istatistiklerine göre, gerçekleşen boşanmaların %34,0'ı evliliğin ilk __________ yılı içinde yaşanmaktadır.
  4. TÜİK 2025 yılı verilerine göre kaba evlenme hızının en yüksek olduğu il binde 7,76 ile __________ ilidir.
  5. Bir menstrual siklus boyunca canlı doğumla sonuçlanan gebelik olasılığına __________ adı verilir.

--------------------------------------------------------------------------------

CEVAP ANAHTARI VE AKADEMİK GERİ BİLDİRİM

1. Açık Uçlu Sorular

  • Soru 1: 37 yaşındaki bu hastada değerlendirme hemen veya en geç 6. ayda başlatılmalıdır. ASRM kriterlerine göre kadın partner >=35 yaş ise 6 ay, <35 yaş ise 12 ay beklenir. Yaşla birlikte overyan rezerv ve oosit kalitesi hızla düştüğü için erken müdahale kritiktir.
  • Soru 2: Fekundabilite, bir menstrual siklusta "canlı doğumla sonuçlanan" gebelik olasılığıdır (%20-25). Yaşla birlikte azalır; 7 siklus sonunda bu olasılık %10'un altına iner.
  • Soru 3: Primer infertilitede hiç klinik gebelik oluşmamıştır. Sekonder infertilitede ise daha önce en az bir klinik gebelik (abortus ile sonuçlansa dahi) mevcuttur. Örneği verilen düşük yapmış hasta "Sekonder İnfertil" kategorisindedir çünkü klinik bir gebelik başlatılmıştır.

2. Kısa Cevaplı Sorular

  1. %3
  2. 25
  3. 1.63
  4. Sterilite

3. Çoktan Seçmeli Sorular

  1. C (35 yaş ve üzeri için 6. ayda değerlendirme başlatılması kuraldır, hastalık/durum dışı değildir).
  2. B (E: 28,5, K: 26,0).
  3. D (Açıklanamayan infertilitede gebelik oluşmaz, diğer tüm parametreler normaldir).
  4. A (Küresel TFR düşüş trendindedir).
  5. B (7 siklus sonunda %10'un altına iner).

4. Doğru-Yanlış Soruları

  1. Doğru (İzmir: 3,28)
  2. Doğru (Fekundabilite siklus başı olasılıktır)
  3. Yanlış (Gelinler 28.646 > Damatlar 5.347)
  4. Doğru (%8-10 prevalans)
  5. Doğru (Tunceli: 4,18)
  6. Doğru (%34,0 ilk 5 yılda)

5. Eşleştirme Soruları (3) - (1) - (4) - (5) - (2) [Sıralama: Primer, Subfertilite, Fekundabilite, Sterilite, Sekonder]

6. Boşluk Doldurma Soruları

  1. 28,5 / 26,0
  2. 35
  3. Beş (5)
  4. Gaziantep
  5. Fekundabilite