Baslık
1) Müasir telekommunikasiya sistemlərinin mahiyyəti və inkişaf mərhələləri
1.1 Məsələ: 1G–5G nəsillərinin sürətlərini qrafiklə müqayisə edin.
clc
clear
close all
figure
gen = {'1G','2G','3G','4G','5G'};
speedMbps = [0.002 0.064 0.384 100 1000]; % təxmini Mbps
bar(speedMbps); grid on
set(gca,'XTickLabel',gen)
ylabel('Mbps'); title('1G-5G sürət müqayisəsi');
İzah: Sürət artımı vizual müqayisə olunur.
1.2 Məsələ: Şəbəkə gecikməsinin (latency) nəsillər üzrə azalmasını göstərin.
clc
clear
close all
figure
gen = 1:5;
lat_ms = [500 200 100 30 10];
plot(gen,lat_ms,'-o'); grid on
xlabel('Nəsil (1=1G ... 5=5G)'); ylabel('Gecikmə (ms)');
title('Nəsillər üzrə gecikmənin azalması');
İzah: Texnologiya inkişaf etdikcə gecikmə azalır.
1.3 Məsələ: Trafikin illər üzrə eksponensial artım modelini qurun.
clc
clear
close all
figure
year = 2000:2020;
traffic = 1*exp(0.12*(year-2000)); % model
plot(year,traffic); grid on
xlabel('İl'); ylabel('Trafik (nisbi vahid)');
title('Telekom trafikin artım modeli');
İzah: Trafikin artımı sadə model ilə göstərilir.
1.4 Məsələ: “Səs → Video → Data → IoT” xidmət paylarını dairəvi diaqramla göstərin.
clc
clear
close all
figure
share = [20 30 35 15];
labels = {'Səs','Video','Data','IoT'};
pie(share,labels); title('Xidmət payları');
İzah: Xidmət strukturu vizuallaşdırılır.
1.5 Məsələ: İnnovasiya mərhələlərinin “S-curve” (logistik) modeli.
clc
clear
close all
figure
t = 0:0.1:20;
L=1; k=0.6; t0=10;
S = L./(1+exp(-k*(t-t0)));
plot(t,S); grid on
xlabel('Zaman'); ylabel('Yetkinlik səviyyəsi');
title('Texnologiya inkişafının S-curve modeli');
İzah: Texnologiyanın “yavaş–sürətli–doyma” mərhələləri.
2) Telekommunikasiya sistemlərinin struktur elementləri
2.1 Məsələ: Mənbə siqnalı yaradın və qrafiklə göstərin.
clc
clear
close all
figure
t = 0:0.001:1;
x = sin(2*pi*5*t);
plot(t,x); grid on
title('Mənbə siqnalı'); xlabel('s'); ylabel('Amplituda');
İzah: Sistem giriş siqnalı.
2.2 Məsələ: Kanalda AWGN səs-küy əlavə edin.
clc
clear
close all
figure
noise = 0.2*randn(size(x));
y = x + noise;
plot(t,y); grid on
title('Kanal çıxışı (səs-küylü)'); xlabel('s');
İzah: Kanal təsiri modelləşdirilir.
2.3 Məsələ: Gücləndirici blokunu tətbiq edin (gain).
clc
clear
close all
figure
G = 3;
z = G*y;
plot(t,z); grid on
title('Gücləndirici çıxışı'); xlabel('s');
İzah: Siqnalın gücləndirilməsi.
2.4 Məsələ: Sadə aşağıkeçirən filtr ilə səs-küyü azaldın.
clc
clear
close all
figure
zf = movmean(z,15);
plot(t,[z' zf']); grid on
legend('Filtrsız','Filtrli');
title('Qəbuledici filtr təsiri');
İzah: Filtrləmə ilə siqnal yumşaldılır.
2.5 Məsələ: Sistem bloklarının (mənbə–kanal–filtr) müqayisəsi.
clc
clear
close all
figure
plot(t,[x' y' zf']); grid on
legend('Mənbə','Kanal','Filtr çıxışı');
title('Struktur elementlərinin müqayisəsi');
İzah: Blokların təsiri birlikdə görünür.