SINAV
Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Final Sınavı
BÖLÜM 1: KLASİK SORULAR (80 Puan)
Bu bölümdeki sorular, cerrahi hemşireliği alanındaki temel konulara ilişkin teorik bilginizi klinik senaryolara uygulama, analitik düşünme, bilgiyi sentezleme ve önceliklendirme becerilerinizi kapsamlı bir şekilde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Cevaplarınızı açık, net ve gerekçeli bir şekilde ifade ediniz.
- Ameliyat Öncesi Bakım (10 Puan) Ameliyat öncesi hasta eğitiminin amaçlarını açıklayınız. Bu eğitim kapsamında hastaya öğretilmesi gereken derin solunum ve öksürük egzersizlerinin önemini ve bu egzersizlerin ameliyat sonrası solunum komplikasyonlarını önlemedeki rolünü gerekçeleriyle birlikte yazınız.
- Ameliyat Süreci ve Asepsi (10 Puan) Cerrahi asepsinin temel ilkelerinden 5 tanesini yazınız ve her bir ilkenin ameliyat sürecinde cerrahi alan enfeksiyonu riskini nasıl azalttığını açıklayınız.
- Ameliyat Sonrası Erken Dönem Komplikasyonları (10 Puan) Ameliyat sonrası erken dönemde görülebilen atelektazinin nedenlerini ve belirtilerini açıklayınız. Atelektaziyi önlemeye yönelik 5 hemşirelik girişimini öncelik sırasına göre sıralayarak her birinin mantığını açıklayınız.
- Sindirim Sistemi Cerrahisi Bakımı (10 Puan) Billroth II gibi mide rezeksiyonu ameliyatları sonrası gelişebilecek "Dumping Sendromu"nu tanımlayınız. Bu sendromun erken ve geç belirtilerini karşılaştırarak açıklayınız.
- Stoma Bakımı (10 Puan) Kolostomili bir hastaya verilecek taburculuk eğitiminde, stoma ve çevresindeki cildin bakımına ilişkin öğretilmesi gereken 5 önemli konuyu gerekçeleriyle birlikte açıklayınız.
- Kas-İskelet Sistemi Cerrahisi Komplikasyonları (10 Puan) Kompartman Sendromunun tanımını yapınız ve bu sendromun gelişmesine neden olan iki ana faktörü açıklayınız. Kompartman Sendromu gelişen bir hastada gözlemlenecek belirti ve bulgulardan 5 tanesini yazınız.
- Meme Cerrahisi Sonrası Bakım (10 Puan) Mastektomi ve aksiller lenf nodu diseksiyonu sonrası gelişebilecek bir komplikasyon olan lenfödem riskini azaltmak için hastaya öğretilmesi gereken 5 önlemi yazınız.
- Yara İyileşmesi ve Bakımı (10 Puan) Yara iyileşmesini olumsuz etkileyen lokal ve sistemik faktörler arasındaki temel farkı açıklayınız. Her bir faktör türü için üçer örnek vererek, seçtiğiniz bir lokal ve bir sistemik faktörün yara iyileşmesini nasıl geciktirdiğini mekanizmalarıyla açıklayınız.
--------------------------------------------------------------------------------
BÖLÜM 2: BOŞLUK DOLDURMA SORULARI (20 Puan)
Bu bölüm, cerrahi hemşireliği alanındaki temel terminolojiyi, tanımları ve kilit kavramları hatırlama düzeyinizi ölçmeyi hedeflemektedir. Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun kelime veya ifadelerle doldurunuz. Her soru 2 puandır.
- Midenin bir bölümünün ya da tamamının özofagial açıklıktan yukarı özofagus içine herniasyonuna ________________ denir.
- Plevral aralıkta hava toplanmasına ________________ denir.
- Canlı dokunun anatomik ve fonksiyonel bütünlüğünün cerrahi ya da travmatik nedenlerle bozulmasına ________________ denir.
- Median sinirin el bileğindeki geçtiği kanal içinde sıkışması sonucu oluşan hastalığa ________________ denir.
- Yara iyileşmesinin, kollajen liflerinin yeniden şekillendiği son evresi ________________ evresidir.
- Ameliyat sonrası dönemde hastanın anesteziden tamamen uyanana kadar izlendiği üniteye ________________ denir.
- Mide rezeksiyonlarından sonra midedeki gıdaların jejenuma hızlı ve kontrolsüz olarak boşalmasıyla gelişen sendroma ________________ denir.
- İntestinal mukozanın, bağırsak duvarının müsküler tabakası arasından fıtıklaşarak dışa doğru bir kese oluşturmasına ________________ denir.
- Hastaların üst hava yollarında entübasyon olmadan, maske veya benzeri aletlerle solunum desteği sağlanmasına ________________ mekanik ventilasyon denir.
- Batın duvarının tüm katlarının ayrılarak batın içi organların dışarı çıkmasına ________________ denir.
--------------------------------------------------------------------------------
CEVAP ANAHTARI
BÖLÜM 1: KLASİK SORULAR
- Ameliyat Öncesi Bakım Cevabı:
- Amaçlar: Anksiyeteyi azaltmak, gereken anestezi miktarını düşürmek, ameliyat sonrası komplikasyonları azaltmak, hastanede kalış süresini kısaltmak, yara iyileşmesini hızlandırmak ve tedaviye uyumu artırmak.
- Egzersizlerin Önemi: Derin solunum ve öksürük egzersizleri, anestezi ve hareketsizliğe bağlı olarak akciğerlerde biriken sekresyonların atılmasını sağlar. Bu sayede atelektazi (akciğerlerin sönmesi) ve pnömoni gibi ciddi solunum yolu komplikasyonları önlenir. Akciğer kapasitesini artırır ve oksijenlenmeyi iyileştirir.
- Ameliyat Süreci ve Asepsi Cevabı (Örnek 5 İlke):
- Steril alanda sadece steril malzemeler kullanılır: Kontaminasyonu önleyerek mikroorganizmaların cerrahi yaraya girmesini engeller.
- Steril olduğundan şüphe edilen malzemeler kontamine kabul edilir: "Şüphede kalma" ilkesi, risk almayı önler ve en yüksek güvenlik standardını sağlar.
- Steril olmayan nesneler steril alanın üzerinden geçirilmez: Hava yoluyla veya dökülme ile mikroorganizmaların steril alana düşmesini engeller.
- Steril önlüğün ön yüzü (aksilladan steril alana kadar) ve kolları (dirsek üstünden manşete kadar) steril kabul edilir: Vücudun diğer kısımlarının (sırt, omuzlar) steril kabul edilmemesi, bu bölgelerden kontaminasyonu önlemeye yöneliktir.
- Steril alan üzerinde hapşırılmaz, öksürülmez ve konuşulmaz: Solunum yoluyla ortama yayılabilecek damlacıkların steril alanı kontamine etmesini önler.
- Ameliyat Sonrası Erken Dönem Komplikasyonları Cevabı:
- Atelektazi Nedenleri: Yetersiz ventilasyon, anestezinin siliyer hareketi baskılaması, sekresyonların birikmesi (mukus tıkaçları), ağrı nedeniyle solunumun ve öksürmenin kısıtlanması.
- Atelektazi Belirtileri: Dispne, taşipne, taşikardi, siyanoz, ani yükselen ateş, solunum seslerinde azalma.
- Önleyici Hemşirelik Girişimleri (Öncelik sırasıyla):
- Hava yolu açıklığını sağlamak: Hastaya uygun pozisyon vermek (yarı oturur), gerekirse airway kullanmak.
- Derin solunum ve öksürük egzersizleri yaptırmak: Akciğerlerin tam kapasiteyle genişlemesini ve sekresyonların atılmasını sağlar.
- Etkili ağrı kontrolü sağlamak: Ağrısı azalan hasta, solunum egzersizlerini daha etkin yapar.
- Erken mobilizasyonu sağlamak: Ayağa kalkan hastanın akciğer ventilasyonu artar ve sekresyonların atılımı kolaylaşır.
- Yeterli hidrasyonu sağlamak: Sıvı alımı, sekresyonların yumuşayarak daha kolay atılmasına yardımcı olur.
- Sindirim Sistemi Cerrahisi Bakımı Cevabı:
- Dumping Sendromu Tanımı: Mide rezeksiyonlarından sonra (özellikle pilorun çıkarıldığı veya bypass edildiği), hiperosmolar gıdaların sindirim sıvılarıyla yeterince karışmadan jejunuma hızlı ve kontrolsüz bir şekilde boşalmasıyla gelişen sendromdur.
- Belirtilerin Karşılaştırılması:
- Erken Belirtiler (Yemekten 15-30 dakika sonra): Sindirilmemiş gıdaların jejunuma hızla geçmesiyle oluşan sıvı çekişine bağlı vazomotor ve gastrointestinal belirtilerdir. Bunlar; terleme, çarpıntı, baş dönmesi, zayıflık, karında kramp, bulantı ve diyaredir.
- Geç Belirtiler (Yemekten 2-3 saat sonra): Hızlı emilen karbonhidratların kan şekerini aniden yükseltmesi ve buna bağlı olarak salgılanan aşırı insülinin neden olduğu reaktif hipoglisemi belirtileridir. Bunlar; titreme, terleme, konfüzyon, zayıflık ve anksiyetedir.
- Stoma Bakımı Cevabı:
- Stoma Rengini Kontrol Etmek: Normal stomanın parlak kırmızı ve nemli olması gerektiği, soluk rengin anemiye, gri-mavi rengin iskemiye (dolaşım bozukluğu), kahverengi-siyah rengin ise nekroza (doku ölümü) işaret ettiği öğretilir.
- Cilt Temizliği ve Koruması: Stoma çevresindeki cildin ılık suyla nazikçe temizlenmesi, sabun kullanılacaksa iyice durulanması ve kurulanması gerektiği anlatılır. Cilt tahrişini önlemenin önemi vurgulanır.
- Torba ve Adaptör Seçimi/Değişimi: Sızıntıyı önlemek için stoma çapına uygun adaptör (torba) seçilmesinin önemi öğretilir. Torbanın ne zaman ve nasıl değiştirileceği uygulamalı olarak gösterilir.
- Beslenme ve Koku/Gaz Kontrolü: Gaz ve koku yapabilen (lahana, kuru baklagiller, soğan vb.) ve kokuyu baskılayan (yoğurt, nane şekeri) besinler hakkında bilgi verilir.
- Sorunları Tanıma: Cilt tahrişi, sızıntı, ishal veya kabızlık gibi sorunlarla karşılaştığında ne yapması gerektiği ve ne zaman sağlık profesyoneline başvurması gerektiği açıklanır.
- Kas-İskelet Sistemi Cerrahisi Komplikasyonları Cevabı:
- Kompartman Sendromu Tanımı: Sınırlı bir anatomik alanda (kompartman) yer alan dokuların, bu alandaki basınç artışı nedeniyle kan dolaşımlarının ve fonksiyonlarının bozulmasıdır.
- Neden Olan Faktörler:
- Kompartman alanının daralması: Sıkı alçılar, bandajlar, ateller.
- Kompartman içindeki basıncın artması: Kanama, ödem, travma.
- Belirti ve Bulgular: Şiddetli ağrı (özellikle pasif harekette), hareket ettirememe (parezi), yanma-karıncalanma hissi (parestezi), solukluk, nabız alınamaması (geç bulgu).
- Meme Cerrahisi Sonrası Bakım Cevabı:
- Etkilenen koldan kan alınması, enjeksiyon yapılması ve tansiyon ölçülmesinden kaçınmak.
- Kolu travmalardan, kesiklerden, yanıklardan ve böcek ısırıklarından korumak. (Örn: Bahçe işi yaparken eldiven giymek, dikiş dikerken yüksük kullanmak).
- Koltukaltı tüylerini temizlerken jilet yerine elektrikli traş makinesi kullanmak.
- Ağır kaldırmaktan ve kolu aşırı zorlayıcı hareketlerden kaçınmak.
- Ani sıcaklık değişikliklerinden (çok sıcak su, sauna vb.) ve güneş yanığından kaçınmak.
- Yara İyileşmesi ve Bakımı Cevabı:
- Faktörler Arasındaki Fark: Lokal faktörler doğrudan yaranın kendisi ve çevresindeki dokularla ilgiliyken (örn: kanlanma, enfeksiyon), sistemik faktörler hastanın genel sağlık durumu ve fizyolojisi ile ilgilidir (örn: beslenme durumu, yaş, kronik hastalıklar).
- Örnekler:
- Lokal Faktörler (3 örnek): İskemi (yetersiz kanlanma), enfeksiyon, yara yatağının durumu (nekrotik doku varlığı), aşırı ödem.
- Sistemik Faktörler (3 örnek): Yetersiz beslenme (malnütrisyon), ileri yaş, kortikosteroid gibi ilaçların kullanımı, diyabet gibi komorbid hastalıklar.
- Mekanizmalar (Örnek Açıklamalar):
- Lokal - Enfeksiyonun Etkisi: Enfeksiyon, yara bölgesinde sürekli bir inflamasyon yanıtına neden olur. Bakteriyel yük, iyileşme için gerekli olan büyüme faktörlerini ve hücreleri yok eder, doku yıkımını artırır ve kollajen sentezini engeller. Bu durum, yaranın proliferasyon ve matürasyon evrelerine geçişini geciktirir.
- Sistemik - Yetersiz Beslenmenin Etkisi: Yara iyileşmesi yüksek metabolik enerji gerektiren bir süreçtir. Özellikle protein, C vitamini, A vitamini ve çinko gibi besin öğeleri kollajen sentezi, hücre çoğalması ve immün fonksiyonlar için kritiktir. Yetersiz beslenme, bu temel yapı taşlarının eksikliğine yol açarak yara iyileşmesinin tüm evrelerini yavaşlatır ve enfeksiyon riskini artırır.
BÖLÜM 2: BOŞLUK DOLDURMA
- Özofageal hiatal herni
- Pnömotoraks
- Yara
- Karpal Tünel Sendromu
- Remodelling (Matürasyon)
- Derlenme Ünitesi
- Dumping Sendromu
- Divertikül
- Noninvaziv
- Eviserasyon