Online Notepad

1. Nörolojik Durumun Değerlendirilmesi

Nörolojik bir sorunla başvuran hastada kapsamlı bir öykü ve fizik muayene, bakımın temelini oluşturur. Değerlendirme süreci hastanın gelişimsel evresine göre farklılık gösterir.

Tanılayıcı Öykü Alımı

Öykü alırken aşağıdaki risk faktörleri ve belirtiler sorgulanmalıdır:

• Yenidoğan Dönemi: Prematüre doğumu, hipoksi öyküsü, intraventriküler kanama, annede madde/alkol kullanımı, TORCH enfeksiyonları, doğum şekli (NSVD/Sezaryen), Apgar skoru ve konjenital malformasyonlar.
• Oyun ve Okul Öncesi Dönemi: Kekeleme, topallama, dil gelişiminde bozulma, bağımsız giyinme ve tuvalet becerileri, dikkat süresi.
• Okul Dönemi ve Adölesan: Görsel ve işitsel algı sorunları, öğrenme güçlüğü, sporla ilişkili konküzyonlar, travmalar ve baş ağrısı.

Fizik Muayene ve Gözlem

Nörolojik muayenede beş ana alan değerlendirilir:

1. Serebral Fonksiyonlar: Bilinç düzeyi ve zihinsel durum.
2. Kranial Sinirler: Kafa sinirlerinin işlevselliği.
3. Serebellar Fonksiyonlar: Koordinasyon ve denge (Parmak-burun testi, Romberg testi, çizgi üstünde yürüme, topuk üstü zıplama).
4. Motor ve Duyu Fonksiyonları: Spinal kord, postür, kas tonüsü, spontan hareketler ve refleksler.
5. Gelişimsel Basamaklar: Baş tutma, göz konturu, destekli/desteksiz oturma ve yürüme (Örneğin; 12. ayda desteksiz ayakta durma, 15. ayda kendi başına yürüme).

--------------------------------------------------------------------------------

2. Bilinç Düzeyi Tanılama Yöntemleri

Hastanın nörolojik durumundaki değişimleri saptamak için standardize edilmiş skalalar ve terminoloji kullanılır.

Bilinç Düzeyi Terminolojisi

• Konfüzyon: Sağlıklı düşünme yeteneği kaybolur, karar verme azalır.
• Dezoryantasyon: Zaman ve yer oryantasyonu bozulur; hafıza ve kendini algılama sorunları başlar.
• Letarji: Spontan harekette sınırlanma vardır ancak konuşma ve dokunma ile kolay uyarılabilir.
• Stupor: Sadece tekrarlayan ağrılı uyaranlarla derin uykudan uyandırılabilir.
• Koma: Ağrılı uyaranlara motor veya verbal yanıt yoktur.

Çabuk Tanılama Rehberi (AVPU)

Çocuklar İçin Modifiye Glasgow Skalası (GCS)

GCS skorlaması toplamda 15 puan üzerinden değerlendirilir: 15 (Çok iyi), 8-12 (Orta derece bozukluk), 7 ve altı (Ciddi şuur bozukluğu).

Sözel (Verbal) Cevap Skorlaması:

• 5 Puan: >5 yaş: Oryante; 2-5 yaş: Uygun kelimeler; 0-23 ay: Gülümsüyor, uygun mırıldanmalar.
• 4 Puan: >5 yaş: Konfüze; 2-5 yaş: Uygunsuz kelimeler; 0-23 ay: İrritable ağlama.
• 1 Puan: Tüm yaş gruplarında cevap yok.

--------------------------------------------------------------------------------

3. Nörolojik Hastalık Türleri

Sunulan klinik tablolar çerçevesinde nörolojik sorunlar şu şekilde sınıflandırılmaktadır:

• Nöbet Bozuklukları: Epilepsi ve Febril konvülziyonlar.
• Enfeksiyöz ve İnflamatuar Durumlar: Menenjitler ve Guillain-Barre Sendromu.
• Yapısal Bozukluklar: Hidrosefali ve Nöral Tüp Defektleri (NTD).

Nöral Tüp Defektleri (NTD) Çeşitleri

1. Anencephaly: Nöral tüpün baş kısmındaki kapanma bozukluğu (23-26. günler). Beyin ve kafatası büyük oranda yoktur; bebekler genellikle kör, sağır ve bilinçsizdir.
2. Ensefalosel (Cranium Bifidum): Beyin ve zarlarının kafatasındaki bir açıklıktan dışarı fıtıklaşması.
3. İniensefali: Başın arkaya doğru büküldüğü ciddi omurilik defektleri.
4. Kraniosinostoz: Kranial süturların erken kapanması. Beyin büyümesini engelleyebilir.
5. Spina Bifida:
   • Occulta: Belirgin bir kese yoktur; bölgede kıllanma, gamze veya lipom görülebilir.
   • Cystica (Meningosel/Meningomiyelosel): Dışarıya kistik bir kese çıkmıştır. Meningomiyeloselde sinir kökleri ve omurilik de kesenin içindedir; alt ekstremitede hareket ve sfinkter kontrolü yoktur.

--------------------------------------------------------------------------------

4. Hemşirelik Müdahaleleri ve Bakım

Nörolojik hastalıklarda bakımın odak noktası, komplikasyonları önlemek ve mevcut fonksiyonları korumaktır.

Spina Bifida ve Kese Bakımı

• Kese Koruması: Kese, serum fizyolojik (SF) ile ıslatılmış steril gazlı bez kullanılarak korunmalıdır. Keseye basınç uygulanmamalı, yırtılma ve BOS sızıntısı riski (enfeksiyon riski) yakından takip edilmelidir.
• Pozisyon Verme: Basıyı önlemek için hastaya uygun pozisyon verilmeli ve paralizi varsa bacaklar desteklenerek 2 saatte bir pozisyon değişikliği yapılmalıdır.
• Monitorizasyon: Baş çevresi düzenli olarak ölçülerek hidrosefali gelişimi izlenmelidir.
• Beslenme: Aspirasyonu önlemek için uygun pozisyonda besleme yapılmalıdır.

Eliminasyon ve Rehabilitasyon

• Mesane Yönetimi: Mesanenin tam boşalmaması durumunda İdrar Yolu Enfeksiyonu (İYE) riski artar; aileye bu konuda eğitim verilmelidir. Ürostomisi olan hastaların bakımı öğretilmelidir.
• Kas Sağlığı: Kas atrofisi ve kontraktürleri önlemek amacıyla pasif egzersizler yaptırılmalıdır.
• Psikososyal Destek: Ebeveyn ile çocuk arasındaki iletişimin başlatılması ve sürdürülmesi için destek sağlanmalıdır.

Kraniosinostoz Ameliyatı Sonrası Bakım

• Ameliyat genellikle 6. aydan önce gerçekleştirilir.
• Ameliyat sonrası ödem kontrolü için basınç bandajları kullanılır.
• Hasta, kafa içi basınç artışı (KİBAS) belirtileri açısından izlenmeli ve semifowler pozisyonu verilmelidir.

Hidrosefali

Hidrosefali, BOS'un subaraknoid mesafede fazla birikmesi veya ventrikül sistemindeki obstrüksiyon (tıkanıklık) sonucu beyin dokusu aleyhine ventriküllerin genişlemesi durumudur. Travma veya enfeksiyon gibi nedenlerle obstrüktif olmayan (engelsiz) tipte de gelişebilir.