Temel Anlam:
- Akla gelen ilk anlam.
- Sesteş sözcükler hariç her sözcüğün temel anlamı vardır.
- Örnek: Dün akşam kar oynarken kolunu kırdı.
Yan Anlam:
- Sözcüğün temel anlamına bağlı olarak kazandığı yeni ve farklı anlamdır.
- Örnek: Dolabın gözünde yeni aldığım defterler var.
Mecaz Anlam:
- Gerçek anlamdan uzaklaşarak yeni bir kavramı karşılar.
- Örnek: Üzerindeki renk seni çok açmış. (yakışmış)
- Örnek: Onun burnu havada. (başkalarını küçümseme)
Terim Anlam:
- bir sözcüğün bilim sanat veya herhangi bir meslek dalıyla kazandığı özel anlamdır.
- Örnek: Açı-üçgen= geometri.
- Örnek: Perde-dekor=tiyatro
Yakın Anlamlı Sözcükler:
- Anlamca aynı olmayıp birbirine benzer ve yakın olan sözcükler.
- Örnek: İzmir'i dolaştım. VEYA İzmir'i gezdim.
Eş Anlamlı Anlamdaş Sözcükler:
- Yazılışları farklı olduğu halde anlamları aynı olan sözcükler
- Örnek: mana-anlam imkan-olanak cümle-tümce üslup-biçem
Not: Eş anlamlı sözcüklerin bir arada kullanılması anlatım bozukluğuna yol açar.
Eş Sesli Sesteş Sözcükler:
- Yazılışları ve söylenişleri aynı ama anlamları farklı olan sözcükler.
- Örnek: Gül = hem çiçek hem de gülmek anlamındadır.
- Örnek: Çay= hem bitki anlamındadır hem de ırmak anlamında.
Zıt Karşıt Anlamlı Sözcükler:
- Anlamca birbirinin karşıtı olan sözcükler.
- Örnek: küçük-büyük \ zengin-fakir.
- Olumlu-olumsuz anlamlı sözcükler zıt anlamlı değil.
- Örnek: olmak-olmamak.
Nicel- Nitel Anlamlı Sözcükler:
- Bir varlığın sayılabilen veya ölçülebilen özelliğine nicel anlam- sayılamayan veya ölçülemeyen özelliğine nitel anlamlı sözcük denir.
- Örnek: Bu işten iyi para kazanıyor. (Nicel)
- Örnek: İyi bir insandı o güzel huylu. (nitel)
Soyut-Somut Anlamlı Sözcükler:
- Beş duyu organımızla algıladığımız: somut. Beş duyu organımızla algılayamadığımız soyut anlamlı sözcüklerdir.
- Soyut: aşk-özlem-umut-sevgi