Esaslar Sınav
*Araç-gereç seçiminde etkili kriterler
• Uygulama yolu
• Solüsyonun viskozitesi
• Uygulanacak ilaç miktarı
• Bireyin beden kitle indeksi
• İlaç tipi
*Enjeksiyon yolu ve enjeksiyon yeri seçimi
✓İlacın uygulanacağı dokunun tipi
✓İlacın volümü
✓İlacın özellikleri
✓İlacın yoğunluğu
✓Enjeksiyon bölgesinin anatomisi
*İntramusküler ve Subkütan Enjeksiyon Sırasında Rahatsızlığı Azaltmaya Yönelik Öneriler
✓ enjeksiyon bölgesine ve solüsyona Uygun uzunlukta ve çapta iğne seçilmeli
✓iğnenin üzerinde ilaç olmadığından emin olunmalı (irritasyonu önlemek için)
✓İki iğnenin kullanılması önerilir:
✓İğne ucunda ilaç varsa ve iğne, değiştirilemiyorsa nazikçe iğnenin haznesine vurulup iğnedeki ilaç uzaklaştırılmalı
✓İM enjeksiyon sırasında z-teknik kullanılmalıdır.
✓Kas gerginliğini azaltmak için, rahat bir pozisyon verilmeli, işlem sırasında konuşma vb kas gevşetici yöntemler
✓Palpasyonla sert veya hassas olan bölgelere enjeksiyon yapılmamalı
✓İğne seri bir şekilde batırılmalı ve batırıldığı açı ile yine seri bir şekilde çıkarılmalı
✓İğnenin sivri ucu önce deriye girecek şekilde batırılmalı ve iğne doku içinde iken, enjektör sabit tutulmalı, oynatılmamalı
✓Bölge için önerilen miktardan fazla solüsyon uygulanmamalıdır. Fazla miktarda solüsyon bölgede basınç ve rahatsızlık yapar
✓İlaç/solüsyon yavaş ve sabit bir hızda uygulanmalı (her 1 ml ilaç 10 saniyede).
✓Enjeksiyondan sonra, hafif basınç uygulanmalı
✓Enjeksiyondan korkan bireyin korkuları hakkında konuşmasına izin verilmelidir.
✓Tekrarlı enjeksiyonlar uygulanacağı zaman bölge rotasyonu sağlanmalı--- Ağrı, tahriş veya dokularda apse olabilir.
*Vajinal İlaç uygulamasında dorsal rekümbet pozisyonu verilir.
*Rektal supozituvar
-yetişkinlerde >> 10 cm,
-çocuk ve bebeklerde >> 5 cm kadar içeri itilmelidir.
-Hastaya 5 dakika bu pozisyonda beklemesi söylenmelidir.
-Eğer laksatif bir supozituvar konmuşsa, hastaya mümkünse 30 dakika
bekledikten sonra tuvalete gitmesi önerilir.
*Aynı ilacın iki inhalasyonu arasında 30 saniye, farklı iki ilaç uygulaması arasında 5 dakika kadar beklenmesi gerektiğini açıklayın.
*Genel Ad / Jenerik-DSÖ(WHO) isimlendirir.
Ticari Ad / Müstahzar=-Firmanın verdiği özel ad=
Kimyasal Ad / Bilimsel-Uluslararası Kimya Birliği’nin verdiği ad
*FARMAKOKİNETİKTE GENEL KURALLAR= Absorbsiyon (Emilim)
Biyoyararlanım
Dağılım
Biyotransformasyon
Metabolizma
Atılma
*IV > rektal yol > IM > SC > Oral
En hızlı <------------- > en yavaş
*İlaç Uygulamasında 6 Doğru
■ 1-Doğru ilaç
■ 2-Doğru doz
■ 3-Doğru hasta
■ 4-Doğru yol
■ 5-Doğru zaman
■ 6-Doğru kayıt
*İZOTONİK SOLÜSYONLAR=Osmolaritesi 240-340 mOsm/lt’dir.% 0.9 NaCl ,%5 Dekstroz,Laktatlı Ringer
*HİPERTONİK SOLÜSYONLAR=Osmolariteleri 340 mOsm/lt’den fazla.%10 Dekstroz,%3 - %5 Salin,% 0.45 NaCl içinde %5 Dextroz,
*HİPOTONİK SOLÜSYONLAR=Osmolariteleri 240 mOsm/lt’den daha azdır.% 0.45 NaCl,
*Periferal Venöz Kateterler=Kısa dönem kullanım içindir.Yüksek flebit riskinden dolayı 72-96 saatte bir değiştirilmelidir.ph’sı 5’in altında ve 9’un üzerinde, ozmolaritesi 600 mOsm/L’nin üzerindeki sıvıların uygulanmasında kullanılmaz.
*Orta-hat (midline)Periferal Venöz Kateterler=Uzun süreli tedavilerde (1-4 hafta).1 aydan daha uzun süre kullanılmamalıdır
*Santral venöz kateter=Hang Kateter Seçmel ?Birkaç gün: Tünelsiz Haftalar veya kalıcı: Tünell veya port
*İntravenöz sıvı seti ve kateterin değiştirilmesi
-Lipid, kan ve kan ürünleri dışındaki sıvıların infüze edildiği setler 72-96 saatte bir değiştirilmelidir
-Acil durumlarda takılan kateterler 48 saat sonra değiştirilmelidir
-Lipid, kan ve kan ürünlerinin infüze edildiği setler 24 saatte bir değiştirilmelidir
-Enfeksiyon ve sterilizasyonun bozulduğu şüphesi durumlarında ise setler hemen değiştirilmelidir
*İntravenöz sıvı tedavisi komplikasyonları
Lokal komplikasyonlar:Hematom
Tromboz ve tromboflebit
Trombotik olmayan tıkanma
İnfiltrasyon ve ekstravazasyon
Lokal enfeksiyon
Venöz spazm
Sinir zedelenmesi
Sistemik komplikasyonlar:Septisemi
Aşırı sıvı, elektrolit, glikoz yüklenmesi ve akciğer ödemi
Hava embolisi
Kateter embolisi
Anaflaksi
Tromboz-tromboflebit geliştiğinde ne yapalım?***
Hekime haber ver
İnfüzyon tedavisini sonlandır
Kateteri çıkart
Bölgeden kültür al
Sıcak uygulama yap
Gerektiğinde antibiyotik, antikoagülan,
antiinflamatuar ajanlar uygulanmalı
Tıkanıklık durumunda tıkanıklığı gidermek için yıkama yapılmamalı
Tromboz-tromboflebit Önlemek için:
İki ayrı ilaç uygulaması arasında yıkama yapma
Kan ürünleri uygulaması öncesi ve sonrası yıkama yapma
Kan örneği aldıktan sonra yıkama yapma
İV sıvı seti değişikliğinde yıkama yapma
*Tahriş özelliği olmayan sıvının damar dışına çıkmasına infiltrasyon,Tahriş özelliği olan sıvının damar dışına çıkmasına ekstravazasyon denir
İnf ltrasyon gel şt ğ nde se ver lecek hemş rel k bakımı
İnfüzyon durdurulmalı,
İğne / kateter damardan çıkartılıp, ster l b r gaz bez le bölgeye b rkaç dak ka basınç yapılmalı,
Bölgede venöz dönüşü hızlandırmak ve ödem azaltmak ç n ekstrem te yükseğe alınmalı,
Ilık ya da soğuk (yaş ya da kuru) kompres 20 dak kalık süreler le her 2-3 saatte b r uygulanarak ağrının azaltılması ve dolaşımın
hızlandırılması sağlanmalı,
Gereirse ven içi sıvı tedav s ne, d ğer ekstrem tedek bir başka venden devam ed lmel ,
Etk lenen ekstrem tenin motor fonks yonu ve dolaşımı zlenmel ,
Hekim / ven içi tedav ekibi b ig lendirilmel ,
İnf ltrasyon bölges gözlenmeye devam ed lmel , kayıt ve rapor tutulmalıdır
*İNTRAVENÖZ SIVI TEDAVİSİNDE HEMŞİRENİN ROL VE SORUMLULUKLARI
1-İV kateter kullanım endikasyonları, cerrahi aseptik teknikle kateter takılması, kateterin bakımı ve çıkartılması
2-Hekim tarafından verilen istemin doğru olup olmadığını değerlendirmek
3-Tedavinin başlatılması öncesi yapılması gerekenleri belirleme
4-Hastaya tedavinin amacını ve tedavi sırasında uyulması gereken kuralları açıklamak
5. Hastaya ve tedaviye uygun veni seçmek
6. Tedavi başlatılması sırasında kullanılan solüsyon ve gereçlerin son kullanma tarihini kontrol etmek
7. Tedavi sırası ve sonrasında olası komplikasyonlar yönünden izlem yapmak
8. Tedavinin devamının sağlanması ve infüzyon setlerinin düzenli olarak değiştirilmesi
9. Hekim istemine bağlı olarak yada tedavinin kesilmesini gerektiren bir komplikasyon gelişmesi durumunda İV sıvı tedavisini sonlandırmak
10. İşlem öncesi, sırası ve sonrası kayıt tutmak ve rapor etmek
*2. VASTUS LATERALİS KASI=Sıklıkla 12 aydan küçük bebeklerde aşıları uygulamak amacı ile kullanılır.
*Rebound Fenomoni
Sıcak en geç 20-30 dk. da vazodilatasyona yol açar.
Uygulama bu süreyi aşarsa doku konjesyonu (kan toplanması) ve vazokonstrüksiyon oluşur
Soğuk uygulamada deri sıcaklığı 15 ̊C ‘ye ulaştığında, maksimum vazokonstrüksiyon oluşur, sonra vazodilatasyon
başlar
•Uygulama süresi uzarsa istenen etkinin tam tersi bir
etkinin görülmesine denir.
Eğer sıcak uygulamalara uzun süre devam edilirse yanıklar
Soğuk uygulamalara uzun süre devam edilirse donma oluşabilir
Genel bir ilke olarak, sıcak ya da soğuk uygulamalar 20-30 dk. lık periyotlarla sınırlandırılmalıdır.
*Yoğun Bakım Ünitesinde Ventilatör İlişkili Pnömonin Önlenmesinde Hemşirelerin Rolü
-hastanın solunum fonksiyonlarının yakından izlemi, sekresyonlarının aspirasyonu, ağız bakımı, hastaya prone poziyonunun verilmesi,erken sepsis bulgularının izlemi,hekim tarafından belirlenen kritik destek tedavilerinin hesaplanarak uygun dozlarda düzenli şekilde uygulanması, hastanın enteral beslenmesinin sürdürülmesi, hijyen gereksinimlerinin sağlanması, kan gazı analizlerinin yapılması ve tüm bu süreçte gerekli durumlarda hekimi
bilgilendirme gibi sorumlulukları bulunmaktadır.
Soğuk Uygulamanın Kontrendike Olduğu Durumlar
Açık yara,Dolaşım bozukluğu,Soğuk allerjisi ya da soğuğa duyarlılığı olanlar
Sıcak Uygulamanın Kontrendike Olduğu Durumlar
Lokalize malign tümörler,Aktif kanamalar,Travmatik yaralanmalar,Deri sorunları