Online Notepad

Bu belge, Avrupa Resüsitasyon Konseyi (ERC) 2025 kılavuzu temel alınarak hazırlanan İleri Yaşam Desteği (İYD) uygulamalarını ve bu süreçteki hemşirelik rollerini özetlemektedir.

ERC 2025 Kılavuzunun Temel Vurguları

• Erken Müdahale: Erken ve yüksek kaliteli KPR ile şoklanamayan ritimlerde erken adrenalin uygulaması.
• Hava Yolu Doğrulaması: Hava yolu yerleşimini onaylamak için dalga formu kapnografi kullanımı.
• Defibrilasyon: Rutin çift sıralı defibrilasyon (DSD) uygulamasından kaçınılması.
• Tanılama ve İzlem: Akut hastalığı erken teşhis etmek için Erken Uyarı Skor Sistemleri (EWS) kullanımı ve resüsitasyon sırasında fizyolojik rehberli KPR hedeflerine ulaşılması.

Hemşirenin Rolü: Kılavuzdaki güncellemeleri bilmek, EWS skorlamasını aktif olarak kullanmak, kapnografi yorumlayabilmek, yüksek kaliteli KPR uygulamak ve ilaçları doğru zamanda hazırlayıp uygulamak.

Hastane İçi Kalp Durmalarını Önleme

• Tedavi Planları: Resüsitasyon kararları ve ileri bakım planlarını netleştirmek ve kaydetmek.
• Erken Uyarı Sistemleri (EWS): Aktif olarak kullanmak.
• Eğitim: Personelin akut hastaları tanıma, izleme ve acil bakım konularında eğitilmesi.
• Yardım Çağrısı: Tüm personelin fizyolojik bozulma riski taşıyan hastayı tespit ettiğinde yardım çağırma yetkisine sahip olması.
• İletişim: Etkili bilgi aktarımı için yapılandırılmış iletişim araçlarını (örn. SBAR) kullanmak.
• Değerlendirme: Kalp durması olaylarını inceleyerek sistem iyileştirme fırsatlarını belirlemek.

Hemşirenin Rolü: Hastanın vital bulgularını yakından izlemek, EWS skorunu düzenli hesaplamak ve değişiklikleri ekibe bildirmek, hastanın durumunda bozulma olduğunda derhal yardım çağırmak ve yapılandırılmış iletişim araçlarıyla durumu eksiksiz devretmek.

Erişkin İleri Yaşam Desteği Algoritması

1. Başlangıç Değerlendirmesi ve Müdahale

Hasta tepki vermiyor, solunumu yok veya anormal ise:

1. 30:2 KPR'a Başla: Derhal göğüs kompresyonlarına başlanır.
2. Defibrilatör/Monitör Tak: Vakit kaybetmeden cihaz bağlanır.
3. Ekibi Çağır: Acil sağlık hizmetleri / resüsitasyon ekibi aktive edilir.
4. Ritmi Değerlendir: KPR'a ara verilerek monitörden ritim kontrolü yapılır.

Hemşirenin Rolü: Arrest durumunu hızla tanımak, tek başına ise yardım çağırmak, hemen KPR'a başlamak, defibrilatörü/monitörü hastaya bağlamak ve ritmi yorumlamak için hazırlıklı olmak.

2. Ritim Grupları ve Temel Yaklaşım

Kalp arresti ritimleri iki ana gruba ayrılır ve tedavi bu ayrıma göre şekillenir:

Ortak Tedavi Adımları: Göğüs kompresyonları, hava yolu idamesi, ventilasyon, damar yolu, adrenalin uygulaması ve geri döndürülebilir nedenlerin (6H-6T) düzeltilmesi her iki grupta da uygulanır.

--------------------------------------------------------------------------------

Şok Uygulanan Ritimler (VF/VT) Tedavisi

Defibrilasyon ve KPR

• Hedef: Şok öncesi ve sonrası duraklamaları en aza indirerek (<5 saniye) göğüs kompresyonlarına minimum kesintiyle şok vermek.
• Uygulama: Defibrilatör şarj olurken kompresyonlara devam edilir, şok verildikten hemen sonra ritim kontrolü yapmadan KPR'a yeniden başlanır.
• KPR'a Ara Verme: Sadece spontan dolaşımın geri döndüğüne dair net klinik belirtiler (bilinç, amaçlı hareket, ETCO2'de ani artış) varsa ritim analizi ve nabız kontrolü için ara verilir.

Hemşirenin Rolü: Defibrilatörün şarj edilmesini sağlamak, kompresyon yapan kişiyi şok için uyarmak, güvenli çevre oluşturmak ("Herkes çekilsin!"), şok düğmesine basmak ve ekibe KPR'a hemen devam etmeleri komutunu vermek.

Defibrilatör Ped/Kaşık Kullanımı

• Tercih: Pedler, eller serbest kullanım sağladığı ve şok öncesi/sonrası duraklamaları azalttığı için kaşıklara (palet) tercih edilir.
• Pozisyonlar:
  • Antero-lateral (İlk Tercih): Bir ped sternumun sağına, diğeri sol orta aksiller hatta yerleştirilir.
  • Antero-posterior: Üç başarısız şoktan sonra vektör değişimi için düşünülür. Bir ped sternumun soluna, diğeri sol skapulanın altına yerleştirilir.
• Özel Durumlar: Kalp pili/ICD olan hastalarda pedler cihazdan en az 8 cm uzağa yerleştirilir.

Hemşirenin Rolü: Hastanın göğsünü hazırlamak (kurulamak, kılları tıraş etmek), pedleri doğru pozisyonlarda sıkıca yapıştırmak, özel durumlarda (pil/ICD) alternatif pozisyonları bilmek ve uygulamak.

VF/VT Tedavi Adımları

1. Ritim Onayı (VF/VT):
   • 1. Şok: 150 J (bifazik) uygulanır.
   • Hemen KPR'a başlanır (2 dakika, 30:2).
2. 2 Dakika Sonra Ritim Kontrolü:
   • Hala VF/VT varsa 2. Şok (150-360 J bifazik) uygulanır.
   • Hemen KPR'a başlanır (2 dakika, 30:2).
3. 2 Dakika Sonra Ritim Kontrolü:
   • Hala VF/VT varsa 3. Şok (150-360 J bifazik) uygulanır.
   • Hemen KPR'a başlanır (2 dakika). Bu döngü sırasında ilaçlar uygulanır:
     • Adrenalin 1 mg IV
     • Amiodaron 300 mg IV bolus
4. Devam Eden Döngüler:
   • Her 3-5 dakikada bir (yaklaşık 2 KPR döngüsü) 1 mg Adrenalin tekrarlanır.
     1. şoktan sonra inatçı VF/VT devam ediyorsa 150 mg ek doz Amiodaron uygulanabilir.
   • Amiodaron yoksa alternatif olarak Lidokain (100 mg + 50 mg ek doz) verilebilir.

Hemşirenin Rolü: Şok sayısını takip etmek, doğru zamanda doğru ilaçları hazırlamak ve IV olarak uygulamak, her ilaç uygulamasından sonra damar yolunu 20 ml SF ile yıkamak (flushing) ve ekstremiteyi elevasyona almak.

--------------------------------------------------------------------------------

Şok Uygulanmayan Ritimler (NEA/Asistoli) Tedavisi

Bu ritimlerde sağ kalım, altta yatan geri döndürülebilir nedenin bulunup tedavi edilmesine bağlıdır.

Tedavi Adımları

1. Ritim Onayı (NEA/Asistoli):
   • Derhal 30:2 oranında KPR'a başlanır.
   • Asistoliden emin olmak için elektrot bağlantıları ve EKG derivasyonu kontrol edilir.
   • İnce VF ile karıştırılıyorsa şok VERİLMEZ, KPR'a devam edilir.
2. İlaç Tedavisi:
   • Damar yolu (IV/IO) açılır açılmaz 1 mg Adrenalin uygulanır.
   • Adrenalin her 3-5 dakikada bir KPR devam ederken tekrarlanır.
3. Önemli Notlar:
   • Atropin artık NEA ve Asistoli tedavisinde rutin olarak önerilmemektedir.
   • P dalgalarının varlığı (ventriküler duraksama), pacemaker denemesi için bir gösterge olabilir. Gerçek asistolide pacemaker işe yaramaz.

Hemşirenin Rolü: Yüksek kaliteli ve kesintisiz KPR sağlamak, hızla IV/IO erişimi sağlamak, adrenalini en erken zamanda hazırlayıp uygulamak ve döngüleri takip ederek tekrarlayan dozları hatırlatmak. Geri döndürülebilir nedenleri aktif olarak sorgulamak ve ekibe bildirmek.

--------------------------------------------------------------------------------

Tüm Ritimler İçin Ortak Girişimler

Geri Döndürülebilir Nedenler (6H ve 6T)

Hemşirenin Rolü: Hastanın öyküsünü bilmek, arrest öncesi bulguları (örn. kan gazı, elektrolit sonuçları) hatırlatmak, hipovolemi için hızlı sıvı infüzyonunu hazırlamak, tansiyon pnömotoraks için iğne dekompresyon seti hazırlamak gibi spesifik girişimlere yardımcı olmak.

Hava Yolu ve Ventilasyon

• Temel: Entübasyon öncesi balon-valf-maske ile %100 oksijen verilir.
• İleri Hava Yolu: Trakeal entübasyon altın standarttır ancak sadece deneyimli personel tarafından KPR'ı 5 saniyeden az kesintiye uğratarak yapılmalıdır. Başarısız olursa supraglottik hava yolu (i-gel, LMA) kullanılır.
• Entübasyon Sonrası: Kompresyonlar kesintisiz (100/dk) devam eder, ventilasyon dakikada 10 kez (her 6 saniyede bir) yapılır. Hiperventilasyondan kaçınılır. Tüp yerleşimi kapnografi ile doğrulanır.

Hemşirenin Rolü: Balon-valf-maske ile etkili ventilasyon sağlamak, ileri hava yolu malzemelerini hazırlamak, entübasyon işlemine asiste etmek, tüpün tespiti ve yerleşiminin doğrulanmasına yardımcı olmak.

Damar Yolu ve İlaçlar

• Erişim Yolları:
  • Periferik IV: İlk tercih. İlaç sonrası 20 ml SF ile yıkanmalı ve kol 10-20 sn kaldırılmalıdır.
  • İntraosseöz (IO): IV erişim iki denemede sağlanamazsa hızlı bir alternatiftir.
  • Trakeal Yol: Artık önerilmemektedir.
• Önerilmeyen İlaçlar: Kalsiyum, sodyum bikarbonat ve kortikosteroidlerin rutin kullanımı önerilmez.

Hemşirenin Rolü: Hızlı ve etkili bir şekilde periferik damar yolu açmak veya IO uygulamasına yardımcı olmak, tüm ilaçları doğru dozda ve zamanda hazırlamak, ilaç sonrası yıkama tekniğini doğru uygulamak.

--------------------------------------------------------------------------------

Pediatrik İleri Yaşam Desteği (Temel Farklar)

• Arrest Nedeni: Genellikle sekonderdir (solunumsal veya dolaşımsal yetmezliğe bağlı asfiksi).
• KPR Başlangıcı: 5 kurtarıcı soluk ile başlanır.
• Kompresyon:Ventilasyon Oranı:
  • Sağlık çalışanı (iki kurtarıcı): 15:2
  • Tek kurtarıcı: 30:2
• Defibrilasyon Enerjisi: 4 J/kg (tek şok stratejisi).
• İlaç Dozları (IV/IO):
  • Adrenalin: 10 mcg/kg (0.01 mg/kg). Maksimum tek doz 1 mg. Her 3-5 dakikada bir tekrarlanır.
  • Amiodaron: 5 mg/kg bolus (inatçı VF/VT'de 3. şoktan sonra). Maksimum tek doz 300 mg.
• Sıvı Bolusu: Şok bulguları varsa 10 ml/kg izotonik kristaloid. Hipoglisemi kontrol edilmelidir.
• Defibrilatör Pedleri: 10 kg altı çocuklarda 4.5 cm, üstündekilerde 8-12 cm çapında pedler kullanılır. 25 kg'dan hafif çocuklarda antero-posterior pozisyon önerilir.

Hemşirenin Rolü: Çocuğun kilosuna göre ilaç ve şok enerjisi dozlarını hızla hesaplamak, pediatrik ekipmanı (maske, laringoskop, pedler) hazırlamak, doğru KPR oranını uygulamak ve 5 kurtarıcı soluk ile başlamayı unutmamak.