Online Notepad

1. Nörolojik Durumun Değerlendirilmesi

Çocuklarda nörolojik değerlendirme; yaş grubuna (yenidoğan, süt çocuğu, okul öncesi, adölesan) göre farklılık gösteren gelişimsel basamaklar, fiziksel muayene ve gözlem üzerine kuruludur.

Bilinç Düzeyleri ve Tanımları

Bilinç durumunu hızlıca değerlendirmek için AVPU skalası kullanılır:

• A (Alert): Uyanık.
• V (Verbal Stimuli): Sesli uyarana yanıt (seslenince gözlerini açıyor).
• P (Painful Stimuli): Ağrılı uyarana yanıt.
• U (Unresponsive): Yanıt yok.

Bilinç Durumu Terimleri:

• Konfüzyon: Sağlıklı düşünme yeteneği ve karar vermede azalma.
• Dezoryantasyon: Zaman, yer ve kişi algısının bozulması; hafıza sorunları.
• Letarji: Hareketlerde sınırlanma, konuşma ve dokunma ile kolay uyarılma.
• Stupor: Sadece derin ve tekrarlayan ağrılı uyaranlarla uyandırılabilen derin uyku hali.
• Koma: Ağrılı uyaranlara motor veya sözel yanıtın olmaması.

Çocuklar İçin Modifiye Glasgow Koma Skalası (GKS)

GKS; göz açma, motor yanıt ve sözel yanıt alanlarını değerlendirir. 15 puan tam iyilik halini, 7 ve altı puan ciddi şuur bozukluğunu ifade eder.

• Dekortike Duruş: Kollar bükülü ve vücuda yakın (fleksiyon/addüksiyon), bacaklar ve ayaklar içe dönük.
• Deserebre Duruş: Baş geri gerilmiş, kollar ve bacaklar sertçe uzatılmış (ekstansiyon), eller içe bükülü.

2. Nöral Tüp Defektleri (NTD)

Gebeliğin 3. ve 4. haftalarında nöral tüpün kapanma bozukluğu sonucu ortaya çıkan genetik veya teratojenik kaynaklı kusurlardır.

Kranial Yapı Defektleri

• Anensefali: Beyin ve kafatasının büyük kısmının yokluğudur. Bebeklerin çoğu doğumda ölür; yaşayanlar kör ve bilinçsizdir.
• Ensefalosel: Beyin ve zarlarının kafatasındaki bir açıklıktan fıtıklaşmasıdır.
• İniensefali: Başın arkaya doğru aşırı büküldüğü ağır omurilik defektidir.
• Kraniyosinostoz: Kranial süturların erken kapanmasıdır. 6. aydan önce cerrahi müdahale gerektirir.

Spinal Kord Defektleri (Spina Bifida)

• Spina Bifida Occulta: Omurgada kapanma hatası vardır ancak dışarı sarkan bir kese yoktur. Belirti olarak bölgede kıllanma veya gamze görülebilir.
• Spina Bifida Cystica:
  • Meningosel: Sadece meninksler (beyin zarları) ve BOS (beyin omurilik sıvısı) içeren kese.
  • Meningomiyelosel: Kese içinde sinir kökleri ve omuriliğin de bulunduğu en ağır türdür. Alt ekstremitelerde felç ve sfinkter kontrolsüzlüğü görülür.

Hemşirelik Bakımı:

• Bebek yüzüstü veya lateral pozisyonda yatırılmalıdır.
• Kese, SF (Serum Fizyolojik) ile ıslatılmış steril gazlı bezle korunmalı ve yırtılması önlenmelidir.
• Enfeksiyon riski nedeniyle baş çevresi düzenli ölçülmeli, kese basıncı izlenmelidir.
• Mesane boşalımı kontrol edilmeli, İdrar Yolu Enfeksiyonu (İYE) eğitimi verilmelidir.

3. Hidrosefali

BOS'un üretimi ve emilimi arasındaki dengenin bozulmasıyla ventriküllerde sıvı birikmesi ve kafa içi basıncın artmasıdır.

• Belirtiler: Baş çevresinde aşırı büyüme, fontanelde kabarıklık, "batan güneş manzarası" (gözlerin aşağı kayması), tiz sesli ağlama ve fışkırır tarzda kusma.
• Tedavi: Ventrikülo-Peritoneal (VP) Şant takılır. Amacı, fazla BOS'u periton boşluğuna aktarmaktır.

Şant Komplikasyonları: Tıkanma, enfeksiyon, bağlantı kopması veya şantın fazla çalışması sonucu beyin zarı ile dokusu arasında kan birikmesi.

Hemşirelik Girişimleri:

• Pre-op: Baş desteklenmeli, sık pozisyon değiştirilmeli, azar azar ve sık beslenmelidir.
• Post-op: İlk 24 saat sıvı takibi yapılmalı, ameliyat olmayan taraf üzerine yatırılmalı, yatağın başı 30 derece yükseltilmelidir. KİBAS (Kafa İçi Basınç Artışı Sendromu) belirtileri izlenmelidir.

4. Konvülziyon ve Epilepsi

Konvülziyon, beyin hücrelerinin aşırı ve ani elektrik boşalımı sonucu oluşan bir semptomdur. Epilepsi ise tekrarlayan nöbetlerle karakterize kronik bir durumdur.

Nöbet Sınıflandırması

1. Parsiyel Nöbetler: Beynin belirli bir bölgesinden kaynaklanır. Bilinç açık (Basit) veya kapalı (Kompleks) olabilir.
2. Jeneralize Nöbetler: Tüm beyni etkiler.
   • Absans (Petit-mal): Kasılma yoktur, kısa süreli dalmalar görülür.
   • Tonik-Klonik (Grand-mal): Bilinç kaybı, kasılmalar (tonik) ve sarsılmalar (klonik) görülür.
   • Atonik: Kas tonüsünün ani kaybıyla yere düşme.

Status Epileptikus: Nöbetin 30 dakikadan uzun sürmesi veya bilinç açılmadan nöbetlerin tekrarlamasıdır; acil tıbbi müdahale gerektirir.

Nöbet Sırasında Hemşirelik Yaklaşımı:

• Hava Yolu (Airway): Baş yan çevrilir, ağız zorla açılmaya çalışılmaz, sekresyonlar aspire edilir.
• Güvenlik: Çevredeki kesici/zararlı eşyalar uzaklaştırılır, travmalardan korunur.
• Gözlem: Nöbetin başlama saati, süresi ve karakteri (yüzde kızarma, göz kayması vb.) kaydedilir.

İlaç Tedavisi ve Yan Etkileri:

• Diazepam: Status epileptikus tedavisinde kullanılır; solunum depresyonu yönünden izlenmelidir.
• Fentoin (Dilantin): Diş eti hiperplazisine neden olabilir; ağız bakımı önemlidir.
• Valproik Asit: Kanama zamanı ve trombositler izlenmelidir.

5. Febril Konvülziyonlar (FK)

1 ay ile 5 yaş arası çocuklarda, SSS enfeksiyonu olmaksızın 38°C üzerindeki ateşle görülen nöbetlerdir.

• Basit FK: 15 dakikadan kısa sürer, 24 saatte tekrarlamaz, jeneralize karakterdedir.
• Komplike FK: 15 dakikadan uzun sürer, odak belirtisi vardır veya tekrarlar.

Hemşirelik Yaklaşımı: Ateşin düşürülmesi birincil hedeftir. Parasetamol veya ibuprofen kullanılabilir, üzerindeki fazla giysiler çıkarılmalı ve gerekirse ılık uygulama yapılmalıdır.

6. Guillain-Barre Sendromu (GBS)

Periferik sinirlerin ve sinir köklerinin akut, enflamatuvar ve demiyelinizan (miyelin kılıfının yıkımı) hastalığıdır. Genellikle bir enfeksiyon sonrası bağışıklık sisteminin sinir hücrelerine saldırmasıyla oluşur.

• Belirtiler: Ayaklardan başlayıp yukarı doğru ilerleyen (asendan) simetrik kas güçsüzlüğü, uyuşukluk ve refleks kaybı.
• Tedavi: Plazma Değişimi (PE) ve İntravenöz İmmünglobulin (IVIg) kullanılır. Solunum kasları tutulabileceği için solunum desteği kritiktir.

7. Menenjit

Beyin ve spinal kordu çevreleyen zarların (meninksler) enfeksiyonudur. Bakteriyel, viral veya tüberküloz kaynaklı olabilir.

Tanısal Belirtiler:

• Kernig Belirtisi: Hasta sırtüstü yatarken uyluk gövdeye doğru büküldüğünde dizin tam açılamaması ve ağrı oluşması.
• Brudzinski Belirtisi: Başın öne doğru bükülmesiyle dizlerin ve kalçanın istemsizce bükülmesi (fleksiyon).
• Lomber Ponksiyon (LP): Tanı için en önemli yöntemdir; BOS örneği alınır.

Hemşirelik Bakımı:

• İzolasyon: Damlacık ve temas izolasyonu (uygun uyarıcı yıldız/yaprak sembolleri ile) uygulanmalıdır.
• Çevresel Düzenleme: Uyaranlar (ışık, gürültü) azaltılmalıdır.
• LP Sonrası Bakım: Çocuk en az yarım saat sırtüstü yatırılmalı, vital bulgular ve girişim yeri takibi yapılmalıdır.
• Komplikasyon İzlemi: İşitme kaybı (sağırlık), zeka geriliği ve epilepsi yönünden değerlendirme yapılmalıdır.